Beppe Grillo: de man met 2 gezichten

Beppe Grillo is geen clown of idioot, schrijft Douglas Carswell. Hij is de wegbereider van de nieuwe internetdemocratie.

‘Rare Italianen”, zou je kunnen denken. Als ze kunnen kiezen tussen Bunga Bunga Berlusconi, een ex-communist en een zetbaas van Brussel, stemt één van de vier op een stand-up comedian.

Sinds het verrassende succes van Beppe Grillo bij de Italiaanse verkiezingen hebben serieuze deskundigen in de mainstream media ons voortdurend uitgenodigd onze afkeuring uit te spreken. We worden verondersteld met onze ogen te gaan rollen bij het idee dat de Italianen niet bereid zijn bezuinigingen te aanvaarden. We moeten ‘tut tut’ roepen over het onvermogen van hun democratie om een stabiele regering tevoorschijn te toveren, die bereid is naar het eurosysteem te luisteren.

Dit alles zou volgens deze deskundigen aantonen dat de Italiaanse democratie in een crisis verkeert. Maar dat is nonsens. Wat in Italië is gebeurd, duidt erop dat de politiek – dankzij internet – opnieuw wordt uitgevonden.

De politiek in het Westen, zo poneer ik in mijn vorig jaar verschenen boek over ‘iDemocracy’, zal in de toekomst „vorm krijgen door groepen gelijkgestemde personen, die zich online mobiliseren.” Het internet zal ervoor zorgen dat nieuwkomers snel een positie kunnen veroveren en een groot deel van de politieke markt naar zich toe kunnen trekken. Vier maanden later kwam de Vijfsterrenbeweging van de Italiaanse blogger Beppe Grillo uit het niets op, om een kwart van de stemmen aan zich te binden.

Het succes van Grillo louter aan de bezuinigingen en de anti-politieke stemming toeschrijven, maakt ons weinig wijzer. In Italië bestaat al jarenlang een sterk anti-politiek sentiment. Buitenlanders die er ooit hebben gewoond weten dat stakingen tegen bezuinigingsmaatregelen van de overheid al sinds mensenheugenis een normaal fenomeen in het dagelijks leven zijn.

Nee, het internet is de échte factor die alles op zijn kop zet. Het betekent dat gewone mensen voortaan ook iets in de melk te brokkelen krijgen.

Voordat we blogs en Twitter hadden, was het de taak van de gevestigde politieke partijen om meningen en stemmen te verzamelen. Het internet betekent dat dit nu online kan gebeuren. In feite lijkt de Vijfsterrenbeweging daarin beter te zijn geslaagd dan de grote gevestigde partijen. Zo heeft zij iedere Italiaan in staat gesteld te helpen bij de selectie van haar kandidaten door online zijn of haar stem uit te brengen.

In Italië konden politici ooit net als in andere landen alleen maar via de media met hun kiezers communiceren. Dat was in het voordeel van het twee(eneenhalve) partijenstelsel, dat als een barrière voor nieuwkomers fungeerde.

Maar dat is niet langer zo. De digitale revolutie betekent dat wat politici zeggen niet langer via deskundigen zal worden beoordeeld, maar door de massa’s online. Dankzij het internet is het nu mogelijk zonder enorme hoeveelheden geld een politiek merk te creëren.

En inderdaad, Beppe Grillo – wiens partij de staatsfinanciering voor politieke partijen weigert te aanvaarden – geeft geen interviews aan de mainstream media, maar praat rechtstreeks met een miljoenenpubliek via zijn blog.

„Maar Beppe Grillo is gek!” hoor ik je zeggen. „Hij wil een referendum over de euro. Een einde aan de steunoperaties voor de banken. Meer lokale besluitvorming. Minder overheid.”

Is dat dan echt zo idioot? Het klinkt een stuk verstandiger dan wat degenen zeggen die erop hameren dat gewone Italianen moeten opdraaien voor de redding van hebzuchtige bankiers. Een groot deel van de Italianen lijkt het daarmee eens te zijn.

Beppe Grillo maakt over een paar jaar misschien geen deel meer uit van de Italiaanse politiek. Maar het internet, en de diepgaande veranderingen die dat met zich meebrengt voor de manier waarop we de politiek en de samenleving organiseren, is nog maar net aan zijn opmars begonnen.