5 Herontdekte Man met baard van Jan Lievens

Wie: Jan Lievens (1607-1674)Wat: Man met baard, ca. 1631Olieverf op doek, 67 x 56 cm.Waar: Bernheimer-Colnaghi GalleryPrijs: Prijs: ca. 2 miljoen euro

Nog niet zo lang geleden werd deze bebaarde oude man toegeschreven aan de obscure schilder Wilhelm Pinder. Tot het portret, afkomstig uit een particuliere verzameling, in 1993 door een Rembrandt-kenner herkend werd als een vroeg werk van de Leidse schilder Jan Lievens. Tussen 1625 en 1631 deelde Lievens een atelier met Rembrandt. Ze schilderden elkaar en gebruikten soms dezelfde modellen. Daarna vertrok Rembrandt naar Amsterdam en werd Lievens schilder aan het Britse hof. Rembrandt werd veel bekender dan Lievens, en veel van Lievens’ vroege werken werden later aan Rembrandt toegeschreven. Maar al in 1630 schreef Constantijn Huygens dat Lievens eigenlijk de betere schilder van de twee was. In 2009 organiseerde het Rembrandthuis een grote Lievens-tentoonstelling samen met de National Gallery in Washington. Sindsdien is de waardering voor Lievens alleen maar gegroeid.

Deze tronie is waarschijnlijk in 1631 geschilderd, vlak voor Lievens naar Engeland verhuisde. Het is een aandoenlijk portret, dat bijna vier eeuwen later nog steeds heel levendig oogt. De ogen van de man glinsteren, het rood van zijn oogleden gloeit op en de haartjes van zijn baard zijn stuk voor stuk zichtbaar. Sommige delen van de baard heeft Lievens met het harde uiteinde van zijn penseel in de verf gekrast.

Wie de man is, is niet met zekerheid te zeggen. Tronies als deze werden in de zeventiende eeuw vooral gemaakt als karakterstudies en hoefden niet per se individuele personen te portretteren. Ze waren in die tijd erg gewild. Zo had onder meer stadhouder Prins Frederik Hendrik tronies van Lievens in zijn collectie. (SS)