‘Zonder reclame is wereld mooier’

Cabaretier Lebbis verbaast zich in zijn voorstelling over hoe wij de wereld inrichten. „Ga niet zes keer de Alpe d’Huez opfietsen.”

Lebbis Foto Martin Oudshoorn

Een hersenschudding is geen pretje. Maar voor Lebbis als performer was het een soort van godsgeschenk. Kampend met de naweeën van een hoofdblessure moest hij zichzelf wel afremmen bij zijn vorige programma, Branding. Het gaf de voorstelling een uitgebalanceerd ritme. Prompt werd zijn show onderscheiden met de Poelifinario, voor de meest belangwekkende cabaretvoorstelling van het jaar.

In zijn nieuwe programma, Het Grijze Gebied, rebbelt Lebbis er weer ouderwets op los. De razende vaart waarmee hij spreekt is zijn grootste handicap. Lebbis beaamt het grif. Hij is voortdurend op zoek naar een rustiger tempo. „Maar ik kan het niet. Het punt is: in mijn hoofd praat ik extreem langzaam op het toneel. Bijna vertraagd. Maar als ik het terughoor denk ik: hou je bek nou eens, man,” aldus Lebbis, die overdag net zo gedreven spreekt.

In Het Grijze Gebied vertelt Lebbis dolgeestige anekdotes en neemt hij voortdurend stelling, onderwijl verbale bommetjes werpend op wat hem niet bevalt. Maar de bezoeker krijgt geen moment rust om de waarde van zijn meningen te overwegen. „Het is heel vermoeiend, voor mij ook. Maar even stil zijn na een bewering voelt te pathetisch. Het voelt als wachten. Het voelt alsof ik het zelf zo belangrijk en mooi vind wat ik nu weer heb bedacht.”

Dat ideeën niet kunnen bezinken, is onhandig voor een activistische cabaretier als Lebbis, die als doel heeft het gedrag van zijn publiek te veranderen. „Beschaving is verandering van gedrag. Iedereen legt een steentje in de rivier en dan kijken we welke kant hij op stroomt.”

Net als in vorige shows etaleert de 54-jarige Lebbis (artiestennaam voor Hans Sibbel) in Het Grijze Gebied zijn verbazing over hoe we dingen doen. Die verbazing treft een scala aan onderwerpen: van het overmatig belang dat we aan economie hechten tot aan kleine ergernissen, zoals het te afgelegen liggende gemeentelijk fietsdepot in het Westelijk Havengebied van Amsterdam. Dat levert een briljante, surrealistische sketch op. „Elk stukje begint met woede. Maar ik ga geen politicus afzeiken. Ze doen foute dingen, maar het is interessanter om het onderliggende systeem aan de kaak te stellen. De politicus is maar een zetstuk.”

Net als in zijn vorige show valt hij supermarkten aan. Ze lokken klanten binnen via kinderen en laten je te veel kopen, stelt hij. „Nog steeds! Supermarkten hebben kinderpsychologen in dienst om die acties op te zetten, zoals van die mini’s bij de Albert Heijn. Dat is toch hoereren pur sang, dat je je als psycholoog leent om kinderen te lokken. Verschrikkelijk!”

Het gaat er niet om kinderen hun pleziertje te ontnemen. „Die naïviteit probeer ik te bestrijden. Wat mij boos maakt zijn juist de slimme mechanismen in reclame, waarbij mensen denken: wat maakt het uit? Als er minder reclame zou zijn, is de wereld veel mooier. Reclame is evil.”

We kunnen zelf bepalen hoe we ons leven inrichten, en kijk eens wat we doen, zegt Lebbis. „ Als we met minder tevreden zijn, hoeven we maar een dag per week te werken. Nu doen we zinloze dingen om zinloze spullen te kunnen kopen. Er zit geen zingeving onder de mensen.”

In zijn show stelt hij de inzet voor goede doelen ter discussie. Ga niet zes keer de Alpe d’Huez opfietsen in een actie tegen kanker, zegt hij. Doe iets nuttigs. „Waarom laat je je niet sponsoren om klusjes te doen voor bejaarden? Ik veroordeel die fietsers niet, maar ik durf het te zeggen omdat ik denk dat mijn idee beter is. Je bent trotser op jezelf als je iets doet voor de maatschappij in plaats van voor jezelf.”

Zijn broer vindt hem wel eens ongenuanceerd, bekent hij. „Soms roep ik iets wat ik niet kan bewijzen, maar waarbij ik wel voel dat het zo is.” Een geraffineerde redenering is fijn, maar hard uithalen voelt minstens zo goed. Tegen mensen die meer dan twee ons vlees per week eten bijvoorbeeld. Die moeten hun bek houden. „Dat is heerlijk om te doen. Komt uit mijn hart. Die mensen eten vlees voor de lekker! Of zo’n Bono. Belasting ontduiken en dan een grote mond over hulp voor Afrika hebben. Hou toch op. Ik vind het lastig als mensen zoveel geld verdienen. Zo’n Bill Gates, ons bestelen en dan fondsen werven.”

Hij kijkt erbij alsof het allemaal vanzelf spreekt. Grijnst. Zegt dan: „Sorry, voor mijn radicaal-socialistische ideeën, maar geen mens hoort zoveel te verdienen.”

Lebbis. Het Grijze Gebied. Tournee t/m eind mei. Inl: lebbis.nl