Slotervaartziekenhuis: wie grijpt er de macht?

Machtsstrijd om Slotervaart //

Onlangs werd de baas van het Slotervaartziekenhuis geschorst Achter het vertrek van Aysel Erbudak schuilt een zware machtsstrijd om vastgoed Het voortbestaan van het ziekenhuis wordt bedreigd

Nog nooit is een conflict tussen een ziekenhuis en een verzekeraar zo openlijk uitgevochten. De hele ziekenhuiswereld volgt de onderhandelingen tussen zorgverzekeraar Achmea en Slotervaart-directeur Aysel Erbudak. Resultaat tot nu toe: geen contract voor het Slotervaart, Erbudak geschorst.

Maar achter dit conflict gaat een heel ander gevecht schuil: een machtsstrijd tussen de eigenaren van het ziekenhuis. Een strijd die ongekend is in de ziekenhuiswereld en die te maken heeft met de bijzondere positie van het Slotervaartziekenhuis. Jarenlang was het een gemeentelijk ziekenhuis dat verlies leed. Zeven jaar geleden werd het gered door vastgoedondernemer Jan Schram uit Beverwijk. Het werd het eerste ziekenhuis van Nederland dat in private handen kwam.

Aysel Erbudak (44), zakenpartner van Schram, runde voortaan het ziekenhuis. Zij als ziekenhuismanager die het Slotervaart uit de verliezen haalde, Jan Schram als investeerder op de achtergrond. In december kwam er een eind aan die samenwerking. Doordat Jan Schram overleed aan een longziekte, op zijn 69ste, in zijn eigen ziekenhuis. Nu wordt uitgevochten wie de controle krijgt over het ziekenhuis.

De dood van Schram was meer dan alleen een zakelijk verlies voor de bestuursvoorzitter van het Slotervaart. Want Erbudak was jarenlang zijn oogappel. Zijn steun en toeverlaat. Hij had haar als 28-jarige ondernemer ontdekt. Zestien jaar zaten ze samen in zaken – ze hadden onder meer een uitzendbureau en een callcenter. In de overlijdensadvertentie noemen Erbudak en haar kinderen hem ‘Oom Jan’ en staan de eerste twee letters van de drie kinderen van Erbudak vetgedrukt: die vormen samen het woord ‘Meromi’. Schram had zijn houdstermaatschappij, die het Slotervaartziekenhuis bezit, zo genoemd. „Hij was zoveel meer dan een vriend”, schrijft de familie Erbudak in het overlijdensbericht.

Sinds Jan Schrams dood is er achter de schermen een heus overnamegevecht bij het Slotervaart uitgebroken. Erbudak heeft als zakelijk partner samen met familieleden het recht zijn financiële belangen over te nemen. Op die manier zou de familie Erbudak de controle over het ziekenhuis kunnen verwerven. Maar de erven van Jan Schram willen dit juist voorkomen. Zij dreigen een lening van 26 miljoen euro in te vorderen. Die lening dateert van de overname in 2006, toen Schram met dat kapitaal het Slotervaartziekenhuis redde. Ze kunnen alle partijen daarmee onder druk zetten.

Vrijwel alle betrokkenen, van commissaris tot aandeelhouder, van bestuursvoorzitter tot erfgenamen, zijn afkomstig uit de regio Beverwijk/IJmuiden. Bijna allemaal zijn ze ondernemer. Niemand van hen heeft in de zorg gewerkt.

Strategische aankopen

Jan Schram zelf was multimiljonair. Ongetrouwd en kinderloos. Rijk geworden met strategische aankopen: agrarische grond in de Wijkermeer in de jaren zeventig, grond in de Noordwijkermeerpolder in de jaren tachtig. Hij maakte er bedrijfsterreinen van die de regio iets anders boden dan werkgelegenheid in de Hoogovens.

Zijn broer Lex is jurist en was één jaar wethouder (economische zaken, milieu, haven, CDA) in Beverwijk. Twee weken geleden legde hij die functie neer. Hij moet Jans nalatenschap afwikkelen, inclusief het Slotervaartziekenhuis en de bezittingen en bedrijven in Beverwijk. Om de schijn van belangenverstrengeling te vermijden, stapte hij op.

Pim Schram, de zoon van Lex, is met zijn vader de belangrijkste erfgenaam van Jan Schram. Pim (35) geeft al jaren leiding aan Delta Onroerend Goed, een van de belangrijkste vastgoedmaatschappijen uit het Schram-imperium én belangrijk financier van het Slotervaartziekenhuis. Delta heeft die 26 miljoen euro aan het ziekenhuis geleend.

In de raad van commissarissen zitten onder meer Cees Zwanenburg, oprichter van supermarktketen Vomar. Hij opende zijn allereerste winkel in IJmuiden en is volgens ingewijden al jaren zakenpartner van Schram met grondaankopen in Noord-Holland. President-commissaris Theo Dekker was twaalf jaar directeur van Zeehaven IJmuiden.

Wat willen al die mensen met een ziekenhuis? Kenners van de vastgoedmarkt zeggen dat de Schrams het louter zagen, en zien, als vastgoedbelegging. Zelf willen noch de erfgenamen noch de commissarissen met de krant praten. Ook de geschorste Erbudak niet.

Het is geen toeval dat de redding van het ziekenhuis in 2006 door een vastgoedinvesteerder werd gedaan. Schram, die geen ervaring had in de zorg, zag dat het vastgoed zekerheid bood. Met de redding verwierf hij een ziekenhuiscomplex in Amsterdam-West plus twee lappen grond. Tot 2097 is de erfpacht afgekocht voor het terrein van het Slotervaart, net als een terrein nabij het Antoni van Leeuwenhoekziekenhuis, zo blijkt uit gegevens bij het Kadaster.

Zeker is dat Erbudak en haar familie het recht hebben om financiële belangen van wijlen Schram te kopen waardoor zij de controle over het ziekenhuis kunnen krijgen. KPMG is momenteel bezig de waarde van de aandelen te bepalen. Grote vraag is hoe het ziekenhuis wordt gewaardeerd: als ziekenhuis met beperkt winstperspectief of ook als vastgoed dat op heel andere manieren geld zou kunnen opleveren?

Stille vastgoedreserve

Hier spitst de ruzie zich op toe. In 2006 is afgesproken dat externe deskundigen uiteindelijk de overnameprijs bepalen. Gaat Erbudak er straks voor een habbekrats met de stille vastgoedreserve van het Slotervaart vandoor? Haar schorsing roept vanuit dat oogpunt vragen op. Erbudak stond al langer bekend om haar onconventionele manier van zakendoen, waarin Jan Schram haar steunde. In de taaie onderhandelingen met zorgverzekeraar Achmea kreeg Erbudak tot voor kort steun van commissarissen én medebestuurders van het ziekenhuis.

Erbudak ging over de zakelijke kanten van het bestuur; haar twee medebestuurders over het medisch beleid. Een paar weken geleden steunden zij haar verzet nog tegen de prijsafspraken die Achmea wilde maken. Tweede Kamerlid Renske Leijten (SP) bevestigt dat: 11 februari zat zij bij Erbudak én een medebestuurder van het ziekenhuis aan tafel om te praten over het vastgelopen contract en de gevolgen voor patiënten.

Ook de commissarissen leken Erbudak te steunen. Tot dinsdag 19 februari. Op die dag vergaderden zij met Erbudak. Het contract met Achmea was drie weken eerder al geklapt; Erbudak had daarna in de media gezegd dat Achmea nu echt te ver was gegaan. Na die vergadering schorsten ze haar omdat ze „op eigen houtje” had onderhandeld.

Waarom duurde het drie weken tot ze werd geschorst? Alles wijst erop dat het niet ging om het contract met Achmea, maar om de macht over het ziekenhuis.