Column

Public relations van de monarchie

Net als bij de vorige kroning, in 1980, zal op 30 april een leger van ongeveer 9000 agenten de feestvreugde in bedwang moeten houden. Toen is dat op een historische manier mislukt. Wel werd prinses Beatrix koningin, maar tegelijkertijd brak de stadsoorlog uit, grootschalige vechtpartijen met de politie, plunderingen, brandstichtingen. De tegenstanders waren de krakers, ‘autonomen’ en nog een paar alternatieve verzetsgroepen. Dat is intussen allemaal in boeken opgeschreven. Wat zijn nu de vooruitzichten?

Binnen 33 jaar is Nederland een ander land geworden. We zijn anderhalve generatie verder. Het oude politieke bestel van de confessionele partijen, de conservatieven en de progressieven is sterk afgebrokkeld, de jongeren hebben geen ervaring met de Koude Oorlog die toen een bevriezend effect op de politiek had. En wat misschien het belangrijkst is: onze omgangsvormen zijn drastisch veranderd. In zijn sociaal verkeer is de Nederlander directer geworden, hoewel niet zakelijker. In 2005 is SIRE, de Stichting voor Ideële Reclame, een collectieve campagne begonnen om de burgerij wat meer beleefdheid bij te brengen. Kort Lontje. Die actie heeft geen succes gehad. Wie zich ervan wil overtuigen raad ik aan even op internet te kijken, naar de reacties op de nieuwssites. Natuurlijk ook redelijke bijdragen maar er zijn veel meer oeverloze scheldpartijen en verdachtmakingen. Kort lontje is een vaste uitdrukking geworden.

Ook in de politiek is de vormelijkheid verdwenen. Pim Fortuyn is ermee begonnen. De populisten die na hem kwamen, hebben de trend bevestigd. Den Haag deelt op een nog betrekkelijk bescheiden manier in deze omwenteling.

Een jaar of vijf geleden werd ook Nederland getroffen door de economische crisis. Wat de oorzaken daarvan kunnen zijn, laat ik in het midden. Het gaat er hier om dat onze politici en economen er twee verkiezingen verder nog niet in zijn geslaagd, een uitweg te vinden. Praktisch dagelijks wordt het publiek in de media geconfronteerd met zijn bestuurders en deskundigen. Ze komen met nieuwe maatregelen, doen soms gematigd optimistische voorspellingen die niet uitkomen. Het is een doorlopende voorstelling geworden. De burger heeft er het meest directe belang bij, maar langzamerhand kan hij er geen touw meer aan vastknopen, en het enige resultaat dat hij ervaart is dat hij er merkbaar op achteruit gaat, soms dagelijks. Hij moet bezuinigen, lonen worden bevroren, Nederland heeft nu 592.000 werklozen en 15 procent van de jongeren heeft geen baan.

Natuurlijk heeft ook menig burger in zijn nieuwe zelfstandigheid een eigen antwoord op de schuldvraag. Brussel heeft het gedaan. Ons mooie kleine landje wordt door de eurocraten uitgemergeld. De graaiers en de zakkenvullers in Den Haag, de mensen die aan het pluche kleven, hebben de schuld. Of de bankiers. Of allemaal. Zo spreekt de digitale stem des volks. Neem het die mensen niet kwalijk. Hoe langer hoe meer worden ze tot radeloosheid gebracht, door de gevolgen die de crisis voor hen persoonlijk heeft, maar ook door de manier waarop deze dagelijks voelbare achteruitgang wordt bestreden door de mensen die ze schamper de ‘elite’ noemen.

Binnen twee generaties is de oude Nederlandse cultuur die overwegend nog een bedaarde, conservatieve inslag had, verdwenen. Daarvoor in de plaats is eerst de cultuur van het korte lontje gekomen en nu worden we in toenemende mate gekweld door de crisis zonder uitzicht. Onder deze omstandigheden vindt op 30 april de kroning plaats. We bereiden ons voor op een evenement zonder weerga. Terecht, want dit hoort ook tot de culturele ontwikkeling: de evenementen worden steeds groter. De Dam en omstreken worden afgegrendeld, ‘hermetisch’, en op het Museumplein staan op 30 april meer mensen te hossen dan ooit tevoren. Dat zal ook meer risico’s hebben dan ooit tevoren.

Mijn dagelijkse lectuur op internet leert me dat de populariteit van de monarchie afneemt. De rijkdom van ons koningshuis wekt verbittering. Dat hebben we gemerkt toen het prinselijk paar in Griekenland een vakantievilla kocht. De koningin wordt ervan beschuldigd oneigenlijke invloed uit te oefenen en inkomsten te hebben via de Bilderberggroep. Volgens de Wikipedia verdient de koningin op het ogenblik 829.000 euro per jaar en Willem Alexander 246.000. Dat is openbare informatie. Intussen zijn onze culturele veranderingen er ook de oorzaak van dat er steeds meer gestoorde mensen vrij rondlopen. Op 30 april 2009 reed Karst Tates op de bus met de koninklijke familie in. Acht doden onder wie de dader. Dezelfde avond reageerde de koningin waardig en voorbeeldig. Op Prinsjesdag 2010 gooide iemand een waxinelichtje tegen de Gouden Koets. Nationale consternatie. De aanstaande kroning zal omstreeks zeven miljoen euro kosten. Zal dat genoeg zijn? En hoeveel draagt de koninklijke familie zelf bij? Ter wille van de public relations van de monarchie zou het geen kwaad kunnen als het volk daar nader over werd geïnformeerd.

H.J.A. Hofland is journalist en columnist.