Mannen staren op de Plaza Bolívar, vrouwen huilen

Venezuela rouwt om de dood van president Hugo Chávez. Hij laat een diep verdeeld en economisch geplaagd land achter.

Het centrum van Caracas hulde zich gisteravond in massale rouw, nadat de Venezolaanse vicepresident Nicolás Maduro iets voor half vijf lokale tijd op televisie het overlijden had aangekondigd van president Hugo Chávez.

„Chávez heeft bijna twee jaar hard gevochten”, zei hij, zijn tranen wegslikkend. „We hebben de meest tragische informatie voor het volk.”

Duizenden aanhangers togen naar symbolische plekken in de hoofdstad. Er heerste de sfeer van een land na een verloren WK-finale. Op Plaza Bolívar staarden mannen naar de grond, vrouwen huilden. Zo nu en dan braken de rouwende Chavistas uit in liederen en leuzen voor hun president, die overleed aan kanker.

„Mijn hart is gebroken,” snikte Italy Martinez, een 37-jarige vrouw met een spoor snot onder haar neus. „Hij is, was en blijft onze opperste leider. De socialistische revolutie gaat door. Chávez kwam voor dat doel op de wereld.”

De regering heeft zeven dagen nationale rouw aangekondigd, scholen en universiteit zijn tot maandag gesloten. Chávez (58) wordt vrijdag begraven. Binnen dertig dagen worden nieuwe verkiezingen uitgeschreven. Overeenkomstig de wens van Chávez zal vicepresident Maduro zich kandideren namens de Verenigde Socialistische Partij van Venezuela (PSUV). Volgens peilingen wint hij waarschijnlijk. De oppositie onder Henrique Capriles werd in oktober ruim verslagen, en is bovendien verdeeld.

In de rijkere wijken van Caracas, waar de oppositie haar aanhang heeft, was de sfeer stil maar gespannen. Winkels en restaurants sloten hun rolluiken, uit vrees voor rellen. De straten vulden zich met auto’s. Mensen wilden snel naar huis.

Na veertien jaar Chávez is Venezuela een diep verdeeld land. Terwijl de president loyale kiezers letterlijk in zijn armen sloot, haalde hij fel uit naar critici. Hij sabelde ze neer als landverraders en vijanden van het volk.

„We weten niet wat voor trucs de socialisten gaan uithalen. Er is veel onzekerheid”, zei een man in de elitebuurt Palos Grandes, waar de politie een plein bewaakte waar de Venezolaanse oppositie vaak bijeenkomt. Het bleef leeg. De metro’s waren drukker dan gewoonlijk, volgepakt met zwijgende forenzen. „Als je het mij vraagt lag de president al een tijd in de vriezer”, fluisterde Zayda Rojas, een vrouw van rond de vijftig. „Maar de druk werd te groot om het nog langer stil te houden.”

Oppositieleider Capriles zelf vermeed gisteravond iedere confrontatie of suggestie van blijdschap. „In moeilijke tijden, moeten we onze liefde en respect tonen voor ons Venezuela! De Venezolaanse familie is verenigd”, twitterde hij.

De economie wordt een belangrijk thema. De miljarden aan oliedollars die de president uitgaf aan sociale projecten hebben het leven van de armen verbeterd. Maar de inflatie is hoog. de economie stagneert, en investeringen blijven uit.

Op Plaza Bolívar maakten de Chavistas zich al op voor de strijd. „No volverán! Ze komen niet terug!”, schreeuwde een groep in het rood geklede Venezolanen over de oppositie, die tot de opkomst van Chávez in 1998 decennialang regeerde. De socialisten benadrukten de afgelopen weken dat het volk de wensen van de president moest belichamen. Gisteravond klonk telkens de leus ‘Yo soy Chávez – Ik ben Chávez’.

„We gaan de revolutie vuriger verdedigen dan ooit”, zei Rosa Medina, een ambtenaar in een rood-geel-blauw trainingspak zoals de president vaak droeg. „Hij leeft in ons voort. Wij zijn allemaal Chávez.”

De komende verkiezingen zijn internationaal van belang. Wint Maduro, dan blijven andere linkse landen in Latijns-Amerika goedkope Venezolaanse olie ontvangen. Vooral Cuba is daar afhankelijk van. Capriles wil de miljarden kostendesteun stoppen. President Obama zei te hopen dat de band met Venezuela verbetert. Maar Maduro zette gisteren het anti-Amerikanisme van Chávez voort. Hij suggereerde dat de kanker was veroorzaakt door Washington.

Necrologie/reacties: pagina 8-9