Kijken: Hugo Chávez; een controversiële president

epa03425098 Venezuelan President Hugo Chavez waves to his supporters outside polling station Manuel Palacio Fajardo, in Caracas, Venezuela, 07 October 2012. About 19 million Venezuelans go to the polls today to elect a President for the period 2013-2019. EPA/BORIS VERGARA De Venezolaanse president tijdens de verkiezingen in oktober 2012 in Caracas. Foto EPA / Boris Vergara

De overleden Venezolaanse president Hugo Chávez was ondanks zijn populariteit tijdens zijn regeerperiode niet onomstreden. Een aantal documentaires over zijn leven geven een dubbelzinnig beeld van hem.

Voor zijn aanhangers is Chávez een charismatische leider die zich bekommert om de armen. Zijn vijanden zien in Chávez een autoritaire leider die de olierijkdom van Venezuela verspilt, de middenklasse uitholt en geld weggooit met miljardenverslindende sociale projecten, allemaal om de stem van de armen te kopen.

In de korte documentaire van de Wall Street Journal, ‘Strongman Hugo Chavez and his legacy’, zeggen experts dat Chávez de personificatie van Venezuela is geworden de laatste veertien jaar. Niet alleen heeft hij het land in politieke zin drastisch omgevormd, ook heeft hij de complete economie zowat onder overheidscontrole gebracht.

De revolutionair is naadloos gestapt in de voetstappen van andere leiders met dictatoriale trekjes in Zuid-Amerika zoals Juan Domingo Perón in Argentinië en Augusto Pinochet van Chili. Het zijn leiders die een controversiële mix laten zien van charisma en bruut geweld.

Onderstaande documentaire, waarin Chávez zelf ook aan het woord komt, gaat meer de diepte in en gaat op zoek naar de wortels van Chávez z’n populariteit. Is hij inderdaad de redder van de armen, de messias? Een Bolivariaanse revolutionair zoals hij zichzelf graag betitelt? Of een doodgewone op machtsbeluste demagoog, een autocraat?

De president is even slachtoffer van een coup

De tegenstanders van Chávez en ondermijning van zijn beleid culmineert in een staatsgreep op 11 april 2002. Bij de militaire coup wordt Chávez gevangen genomen. De coupplegers ontnemen het parlement haar bevoegdheden en stellen bepaalde wetten buiten werking. Chávez weigert echter af te treden.

Duizenden inwoners van Caracas protesteren vervolgens massaal tegen zijn afzetting. Uiteindelijk grijpt de paleiswacht in en arresteert de coupplegers. De president zit drie dagen later weer gewoon op zijn plek. De film Chavez: Inside the coup. (The revolution will not be televised) van Kim Bartley en Donnacha O’ Briain laat de ontwikkelingen zien die de opmaat vormen tot de coup.

De makers schetsen de politieke geschiedenis van Venezuela, die bestaat uit corruptie en dictatoriale regimes, de veranderingen die Chávez teweegbrengt voor de onderklasse en de bedreigingen die van deze hervormingen uitgaan voor de bovenklasse. De documentaire laat ook zien welke rol de VS tegen de achtergrond van de staatsgreep speelden, de media-oorlog die gevoerd wordt en de economische en geo-politieke motieven belangen die het land heeft.