Een jong hoofd dat is gevuld met haat

Lore. Regie: Cate Shortland. Met: Saskia Rosendahl, Kai Malina, Nele Treps, Ursina Lardi. In: 15 bioscopen.****

Als haar vader, een Duitse SS-officier, aan het eind van de Tweede Wereldoorlog wordt gearresteerd en haar moeder zich bij hem voegt, zit er voor Lore en haar broertjes en zusje niets anders op dan vanuit het Zwarte Woud een barre tocht naar Hamburg te ondernemen, waar haar oma woont. Onderweg wordt ze geholpen door Thomas, tot wie zij zich sterk aangetrokken voelt. Als Lore in Thomas’ identiteitspapieren ziet dat hij Joods is, valt ze direct terug in door haar fascistische ouders aangeleerde ideeën en spuwt ze de bekende stereotypen uit. Hij is niet te vertrouwen, op geld belust, een inferieur, verachtelijk soort. De jarenlange indoctrinatie van Lore, die symbool staat voor het hele Duitse volk, heeft enorme sporen achtergelaten. De aangeleerde attitudes over de superioriteit van het Duitse ras heeft zij volledig geïnternaliseerd.

Lore, een Duitstalige film van de Australische regisseur Cate Shortland, wordt vanuit het gezichtspunt van Lore verteld. De kijker wordt zo gedwongen mee te leven met een meisje met antisemitische denkbeelden. De film zet de wereld sowieso op zijn kop. Hier zijn het niet de Duitsers die propaganda bedrijven, maar de geallieerden. Althans, dat denkt een groepje Duitse vluchtelingen dat voorjaar 1945 voor een wand vol gruwelijke foto’s van de concentratiekampen staat. Foto’s van onder meer bergen lijken met sterk vermagerde lichamen: beelden die toen nieuw waren. Het ongeloof is groot. Sommigen vermoeden boze opzet, deze beelden zijn vast door de geallieerden in scène gezet. Helemaal aan het eind van de film keert deze discussie over de echtheid van de gruwelfoto’s terug. Velen weten het zeker, die beelden zijn nep, want zijn ze bijvoorbeeld niet allemaal vanuit één hoek genomen? Het is indoctrinatie. Propaganda. Eenzelfde scepsis zit in meerdere scènes, met mensen die pertinent weigeren te geloven dat de Führer wellicht zelfmoord gepleegd heeft en de oorlog dus verloren.

Maar Lore is vooral een film over een meisje dat haar seksualiteit ontdekt, net zoals de hoofdpersoon in Shortlands debuut Somersault (2004). Lore heeft een sterke vaderbinding, gluurt naar haar ouders die op het punt staan seks te hebben en voelt een sterke aantrekkingskracht voor Thomas. Ze daagt hem uit maar wijst hem ook weer af als ze zich opeens weer realiseert dat hij Joods is.

De cameravoering van Lore is opvallend. Die is handheld en houdt personages van dichtbij in beeld. Details worden in close-up getoond: voeten die door modder banjeren, kleverige vingers, zwart geteerde handen. De natuur wordt daarentegen gefilmd in wijde shots, vol ruisende bomen of prachtig avondlicht. Shortland is hierom bekritiseerd. Maar toch past deze heel sensuele stijl uitstekend bij een film over een meisje en haar ontluikende seksuele gevoelens. Die emoties zijn door geen oorlog te stoppen.