Amsterdam boekt succes met aanpak veelplegers

Het lik-op-stukbeleid van de Amsterdamse overheidsinstellingen voor jonge criminele veelplegers lijkt succes af te werpen. De hoofdstad stelde in mei 2011 een lijst met 600 zware probleemgevallen samen. Een nieuwe gecoördineerde aanpak van overheidsinstellingen resulteerde sindsdien in substantieel minder aanhoudingen.

Snelrecht en bemoeizorg hebben hier dus zin. Gemeente en Rijk hebben nu de energie van politie, justitie, jeugdzorg, GGD, reclassering geconcentreerd. Deze jeugdgroep wordt behalve bestraft ook gericht gecontroleerd, begeleid en met drang en dwang bijgestuurd. De cijfers laten vervolgens een halvering of meer van het aantal delicten zien, sinds mei 2011.

Een paar conclusies liggen voor de hand. De overheid is dus niet machteloos en deze groep niet reddeloos. Het geeft de burger moed, ook omdat het hier vooral om allochtone criminele jongens gaat die de reputatie van hun hele groep grondig aan het bederven zijn. Vooral jonge Marokkaanse Nederlanders lijden onder de stigmatisering die hun groep treft.

Verder valt het kolossale aantal instanties op: met sommige criminele jongeren houden zich meer dan dertig instanties bezig. Dat zegt ook iets over de versnipperde verzorgingsstaat. Verder is een snel resultaat na een bestuurlijke ingreep ook een bewijs van eerdere verwaarlozing van het probleem. En het kennelijke gebrek aan doelmatigheid van de overheidsinstanties. Van het strafrechtbedrijf was sinds het Rekenkamerrapport van vorig jaar al bekend dat dit meer op een vergiet lijkt. Lage straf- en pakkans, inefficiënte strafexecutie, laag maatschappelijk bereik en geringe impact. Van justitie alléén moet een stad het dus niet hebben.

Kennelijk wel van integratie met andere instanties. Een goed resultaat geeft dus ook te denken. Er is veel achterstallig onderhoud dat eerder hersteld kon worden. Daar kan een gemeente maar beter laat dan nooit achterkomen. Maar voor nieuw zelfvertrouwen is het te vroeg. Bovendien herhaalt Amsterdam de aanpak uit andere steden. De zogeheten ‘dadergerichte aanpak’ van veelplegers is elders al jaren een beproefd recept.

Verder moet bedacht worden dat een kleine groep veelplegers onbehandelbaar is en niet corrigeerbaar. Geen enkele maatregel, of het nu detentie is of hulp, biedt hun soelaas. Deze groep kampt met verslaving, persoonlijkheidsstoornissen, verstandelijke beperking en problemen met agressie. Deze daders zijn ook slachtoffers. En wel van kindermishandeling en langdurige verwaarlozing. Het zijn draaideurklanten van de zorg en justitie op wie niemand greep krijgt. Ook Amsterdam niet.