Aangrijpend waargebeurd theater van Libanese maker Rabih Mroué

Theater

Riding on a cloud van Rabih Mroué. Gezien: 5/3, Rotterdamse Schouwburg. Tournee, inl.: ervaardaarhier.nl****

Hoe moet je als Nederlandse recensent niet-westers theater wegen? Als je niet genoeg weet van een land, ontgaat je veel betekenis. Qua vorm oogt het vaak ‘ouderwets’. Resteert alleen de anekdote, en de vraag of die aangrijpend is. Het antwoord bij Riding on a cloud van de Libanees Rabih Mroué luidt volmondig: ja.

Mroué zet zijn broer Yasser op toneel, een innemende, grijzende man met een mooi klaaglijke zangstem, die bandjes afspeelt, poëzie voordraagt en filmfragmenten vertoont. Sober, intiem, documentair theater is het. En wat wordt gedocumenteerd is even schokkend als roerend, even persoonlijk als universeel.

Zeventien jaar is Yasser als hij tijdens de Libanese burgeroorlog door een kogel van een sluipschutter in zijn hoofd wordt geraakt. Hij overleeft weliswaar – kijk maar, daar staat hij – maar moet na een coma geheel opnieuw beginnen. Zoals je voor en na 9/11 hebt, zo is er voor Yasser voor en na de verwonding, horen we hem zeggen op een cassettebandje.

Dat schisma wordt in de voorstelling pijnlijk duidelijk. Ziet het publiek in het begin een schoolrapport van de vierjarige Yasser, halverwege komt dat document weer langs, als hij op z’n zeventiende de kleuterschool overdoet. Het bandje vertelt dat Yasser soms nog moeite heeft met spreken. Hij zit er zwijgend naast.

Als de toeschouwer net heeft gehoord over zijn blijvende verlamming, valt opeens op hoezeer hij met zijn been sleept. Dit is een verhaal over oorlog, en oorlogslachtoffers wereldwijd; een mooi, doeltreffend verhaal. Tegelijkertijd is het wáár, en dat maakt het extra aangrijpend.

Het maakt het ook gevaarlijk: een echte oorlogsinvalide op toneel, is dat geen plat effectbejag? De balans is precair, maar Mroué heeft hem gevonden. Zijn voorstelling kent precies genoeg distantie, verdichting en poëzie. Echt gebeurd is geen excuus, maar voor de broers Mroué moet een uitzondering worden gemaakt.