Tussen wil en walging

Elke week behandelt redacteur Margot Poll een relatieprobleem. Deze week: als je partner (ineens) sm wil.

Illustratie Viola Lindner

De kwestie

Mijn vrouw stelt sm voor, maar ik voel daar niets voor. Zij wil afspraken maken met een Meester en zichzelf wentelen in de rol van Slavin. Zij vraagt mij mee te gaan naar een sm-party, maar ik weiger. We hebben altijd goede seks met elkaar gehad. Waarom wil zij meer? Ik kan en wil het niet, maar ik ben er vooral heel erg van geschrokken dat zij die behoefte heeft. Het is moeilijk om erover te praten omdat we lijnrecht tegenover elkaar staan.

Wat is is sm?

Misschien is het goed om eerst uit te leggen wat sm eigenlijk is. Sm wordt tegenwoordig ook bdsm genoemd, zoals kortgeleden werd beschreven in deze krant. Nogal wat jongeren experimenteren ermee. Bdsm is een samenvoeging van Bondage en Discipline, Dominance en Submission en Sado en Masochisme. In deze kwestie gaat het over dominantie (Dom) en onderdanigheid (Sub) en over sadomasochisme, het plezier beleven aan het pijndoen en het pijn ondergaan.

Beide varianten kun je in eerste instantie zien als een spel. Een spel over meesterschap en afhankelijkheid, over straf en gehoorzaamheid, over pijn en genot, over leiden en overgave. Waar die grens ligt is niet gemakkelijk te zeggen. Het is een subjectieve beleving. Als de grens niet opgezocht wordt, gaat het af van de spanning. Als de grens overschreden wordt, is het niet leuk meer en slaat het spel om in lijden.

Mensen hebben behoefte aan spelen en zo gezien is sm een ‘adult game’ waar je veel in kunt ontdekken en veel creativiteit in kwijt kunt. Waarom mensen zich tot een dergelijk spel voelen aangetrokken is niet eenduidig. De één speelt het omdat hij geniet van sterke prikkels en het heerlijk vindt om eens echt de baas te spelen en geen tegenspraak te hoeven dulden. De ander wil zichzelf eens lekker afhankelijk voelen en geen verantwoordelijkheid hoeven dragen.

Er zijn ook mensen die zich juist kunnen ontspannen als ze gestraft worden. Freudiaans zou je misschien kunnen zeggen dat iemand een behoefte aan straf heeft omdat hij zich vaak schuldig voelt. Als je gestraft wordt, kan het immers voelen als boetedoening waardoor er even bevrijding is van het schuldgevoel. De opluchting die er dan is tijdens de straf, kan zo ontspannen dat het ook seksuele gevoelens oproept. Dit gevoel van ontspanning was er vaak al in de vroege jeugd. Een moeder die je negeert kan voor een kind zo eng zijn dat het verlangt naar straf. Dan is er immers weer verbondenheid. Natuurlijk zegt je voorkeur ook iets over wie je bent. Wil je graag heersen of overheerst worden, straffen of gestraft worden, je als leatherboy of -girl presenteren, dan zijn dat tendensen die deel uitmaken van je persoonlijkheid en zodoende voer kunnen zijn voor psychologen.

Wat is er aan de hand?

In een relatie gaat het vaak meer om elkaars speelkameraad zijn dan om het spel. Of het nu om sm of om knuffelseks, paragliding of een fietstochtje gaat: als een partner het te veel in het spel zoekt dan kan de ander zich eenzaam gaan voelen. Sommige mensen zoeken een speelkameraad bij een spel, anderen zoeken een spel bij een speelkameraad en weer anderen spelen liever alleen. Als het om seks gaat vallen spel en speelkameraad samen. Je bent immers het speeltje en de speelkameraad ineen. Een vrouw die haar man graag prikkelt met verleidelijke kleren, wil gewaardeerd worden om haar verleidelijkheid. Als speelkameraad wil zij gewaardeerd worden om wat voor leuk speeltje ze is. Maar vervolgens wil ze wel dat er met haar gespeeld wordt en niet dat ze alleen een speeltje is. Een goede speelkameraad maakt soms zelfs een spel overbodig. Het wordt pas een probleem, zoals in de kwestie, als de ander zich er niet prettig bij voelt. De vrouw komt uit de kast, zou je kunnen zeggen, maar zij mag het haar man niet opdringen zo lang hij daar geen zin in heeft.

Seks is uiteindelijk een activiteit waarin je jezelf letterlijk blootgeeft. Dat moet in zijn aard respectvol, vrijwillig en veilig zijn, wil het je niet beschadigen. Niet dat er iets mis is met spelletjes, hoe anders of exotisch die ook zijn. Soms zoeken mensen het in de nuance, en soms willen ze sterke prikkels. We kennen allemaal de kinderen op de basisschool die opgingen in hun spelletje en er geen kameraad bij nodig hadden, en de kinderen die wilde spelen met andere kinderen onverschillig welk spel.

Wat kun je er aan doen?

Het is een lastige situatie. De vrouw in kwestie wil een spel waar haar man van schrikt en ja, haar fascinatie voor sm, onderwerping en om een Meester te betrekken in hun seksuele relatie, is natuurlijk ook niet niets. Het is alsof je jouw partner, van wie je weet dat hij het liefst met beide benen op de grond staat, verrast met een gezamenlijke les parachutespringen. De situatie kan verschillende betekenissen hebben. En daar kunnen zij wellicht samen achterkomen. Gaat het inderdaad om de fascinatie om iets nieuws? Wil ze nu echt dat spel of is het een stil protest tegenover haar man, dat hij niet dominant genoeg, te saai is en heeft ze er al of niet bewust behoefte aan dat een ander hem eens voordoet om een ‘man’ te zijn. Als zij daarin eerlijk en oprecht kan zijn, komt er misschien een andere wending in het verhaal en kunnen zij samen hun verhouding analyseren.

Verassend is dat de man het niet aan zag komen. Hij kent die kant van zijn vrouw niet – heeft zij die verborgen voor hem of heeft hij de andere kant opgekeken? Maak het bespreekbaar. Waarom staan ze lijnrecht tegenover elkaar? Zijn daar dan nog andere voorbeelden van te bedenken. Vaak blijkt dat echtelieden elkaar verkeerd inschatten en iets anders bedoelen dan dat de partner denkt of doet. Moet er vandaag nog besloten worden of kunnen ze er nog eens praten waar dit allemaal vandaan komt en waarom het hun nu zo verrast? Hij hoeft er in ieder geval niet zomaar mee in te stemmen. Als het hem niet lekker zit, moet hij zich niet mee laten slepen. Dat het een behoefte van zijn vrouw is, al of niet concreet of meer metaforisch, zal hij moeten aanvaarden, net zoals zij zijn huivering. Veel praten kan dan zeker helpen en pas daarna, als zij allebei elkaars wens en walging begrijpen, kunnen ze beslissen wat de volgende stap wordt in hun relatie.