Column

Transman Maxim onbeschroomder

Overal kwam ik hem tegen. Maxim Februari schitterde als dandy in de Volkskrant, stond met glimmende herenschoenen in Trouw, zat te frunniken aan zijn jasje in De wereld draait door, vertelde over zijn lengte in Filosofie Magazine en over diepte van zijn stem in De Tros Nieuwsshow. Deze krant was het enige medium van Nederland dat hem niet interviewde, want dat hadden ze al gedaan bij de coming-out in september. NRC koos nu voor een gesprek met drie andere transgenders en een bespreking van Februari’s boek De maakbare man. We konden niet heen om de mediageboorte van een Man.

Wat mij vooral raakte was niet eens de transformatie van vrouw naar man. Het blijft fascinerend om te mogen aanschouwen hoe een man in wording eruit ziet en hoe hij daarop reflecteert. Maar na het lezen, kijken en beluisteren van een dozijn interviews frappeerde mij vooral de volstrekte openheid en eerlijkheid van Maxim Februari. Eigenlijk is het vreemd dat zoiets zo opvalt, want het demonstreert dat echte openheid en eerlijkheid niet de norm zijn. Met eerlijk bedoel ik niet ‘ongezouten de waarheid zeggen’ – daarvan is er meer dan genoeg in de opiniecultuur – maar het precies, direct en zonder voorbehoud antwoord geven op de gestelde vragen. Eerlijkheid als razende stilistische kracht. Men leze de bijzondere boeken van de Noor Karl Ove Knausgård, Mijn Strijd, of interviews met hem, om deze oefening in echtheid te aanschouwen.

Maxim Februari vroeg zich of hij als man anders is gaan schrijven. Meanderde Marjolijn Februari altijd van de ene versluierende ironische opmerking naar de volgende, vooralsnog manifesteert Maxim Februari zich allengs directer; aanwezig en treffend, zonder verhullende ironie. Dat is niet per se mannelijk, maar het lijkt er wel op dat hij als man een andere stem heeft gevonden.

Intussen confronteert Februari je ook met je eigen vooroordelen ten aanzien van mannen en vrouwen. In het interview in de Volkskrant zei Februari meerdere malen hoe intelligent hij is, ja hoogbegaafd – hij heeft drie studies gedaan. Het was me misschien nauwelijks opgevallen als ik niet ook nog aan Marjolijn Februari had gedacht.

De enige vrouw van wie ik me herinner dat ze publiekelijk opschepte over haar intelligentie is Connie Palmen. Ik geef toe dat deze koketterie met haar intelligentie mij zowel irriteerde – bescheidenheid is immers de opgelegde norm – als ook fascineerde omdat het zo ongebruikelijk is dat een vrouw pronkt met haar IQ. Het stelde me teleur dat zij in Zomergasten louter mannen kon bedenken met wie zij zich intellectueel verwant voelde (Foucault e.a.) en aan vrouwen alleen een anorexiapatiënt en een slaappillenverslaafde (Marilyn Monroe) liet zien.

TV-criticus Hans Beerekamp suggereerde dat Maxim zo snel mogelijk tafelheer bij De wereld draait door moest worden. Ik begrijp wat hij bedoelt, want een geestige en ontregelende man manifesteerde zich. Maar als Maxim tafelheer wordt, dreigt het gevaar dat hij een transgender-aapje wordt die zijn showbizzkunstje gaat doen. Dan gaat Maxim Februari Maxim Februari spelen en is het gedaan met de eerlijkheid. Doe mij liever Maxim als Zomergast.

Filosoof, schrijver en tv-maker Stine Jensen schrijft elke dinsdag over media, populaire cultuur en hypes.