Snelrecht India blijkt slechts een illusie

Rechtszaken duren vaak jaren in India. Snelrecht moest na een schokkende groepsverkrachting soelaas bieden. Toch loopt ook deze zaak weer uit.

De vaart is er al weer uit. Pas deze week is de rechtszaak begonnen tegen een minderjarige verdachte van de dodelijke busverkrachting die New Delhi in december schokte. En dat terwijl de woedende demonstranten snelle rechtspraak was beloofd. Door vertragingstactieken van de verdediging en het overlijden van de vader van de rechter, gaat het volgens betrokkenen ook nog wel drie maanden duren voor het proces tegen de vijf volwassen verdachten is afgerond. Ondanks het harde DNA-bewijs dat de politie zegt te hebben.

Het lot van de 23-jarige studente die overleed na door zes mannen te zijn verkracht in een bus die onder de ogen van de politie urenlang door de Indiase hoofdstad reed, trok wereldwijd de aandacht. Na de protesten in Delhi werden vijf rechtbanken aangewezen voor snelrecht in verkrachtingszaken. Als de vijf verdachten na een veroordeling over drie maanden beroep aantekenen, dan belandt de zaak op de grote hoop. En die hoop is héél groot. Ruim 34 miljoen zaken wachten op een vonnis. Bij het huidige tempo zou het 360 jaar duren voordat de achterstand is ingelopen.

Rajwanti (34), schoonmaakster in New Delhi, weet uit eigen ervaring hoe uitzichtloos het is je recht te halen in India. Al ruim zes jaar voert ze een eenvoudige civiele rechtzaak tegen haar man. Ze liet alles achter toen ze met de kinderen van hem weg vluchtte omdat hij gewelddadig was. Hij wil scheiden, zij wil pas akkoord gaan als hij alimentatie betaalt voor hun twee zoontjes en de huwelijkssieraden teruggeeft waarvoor haar familie krom heeft gelegen.

Ook pijnlijke verkrachtingszaken duren vaak jaren. Navraag leert dat bij een andere groepsverkrachting die begin januari leidde tot de dood van de 21-jarige Julie Singh, de arrestanten nog steeds niet officieel in staat van beschuldiging zijn gesteld. „We weten niet eens of het politieonderzoek is afgerond. Nu er geen media-aandacht meer is, vertellen ze ons niets meer”, zei vader Darham Singh. Uttar Pradesh, de deelstaat van de familie Singh, die behoort tot een lagere kaste dan de verdachten van de verkrachting, biedt geen snelrecht.

Snelrechtbanken zijn niet nieuw in India. Tussen 2007 en 2011 werden er honderden ingesteld om de achterstanden aan te pakken. Ze werkten miljoenen zaken weg, maar inmiddels is de geldkraan dichtgedraaid. De Indiase deelstaten moeten ze nu zelf bekostigen, maar hebben daar niet altijd geld voor.

Snelrecht wordt ook niet door iedereen toegejuicht. Volgens professor Madabhusi Sridhar van de National Academy of Legal Studies in Hyderabad wordt snelrecht vaak gesproken door „gepensioneerde rechters” die „nog niet op de helft van het tempo” werken dat ze voorheen hadden. Ze hebben, vermoedt hij, als pensionado’s geen angst voor disciplinaire maatregelen.

Rajwanti’s zaak duurt al zes jaar. „Vaak kwam de rechter niet opdagen”, vertelt ze. „Dan kregen we te horen dat hij aanwezig moest zijn in een belangrijker zaak.” Ze verdient de kost voor haar twee kinderen en haar moeder met schoonmaakwerk. Met haar lage inkomen heeft ze recht op een pro-deoadvocaat. Twee weken geleden was de rechter tot Rajwanti’s vreugde op de zitting, maar kwam haar advocaat niet opdagen. Hij wilde smeergeld, 500 rupees (7 euro), en dat had ze niet. Ze gaat nu op zoek naar een nieuwe advocaat. Het wordt haar zesde.

Snelrecht is op zijn best een discutabele stoplap, zegt Colin Gonsalves, advocaat bij het Hooggerechtshof. „Alle reguliere rechtszaken zouden snel en zorgvuldig moeten zijn. Dat is een fundamenteel mensenrecht.”

Volgens hem ligt de oplossing voor de hand: benoem meer rechters. „India heeft genoeg rechtenstudenten en advocaten die rechter willen worden.” Al bij 50 rechters per miljoen inwoners zijn volgens Gonsalves de achterstanden snel verdwenen. India kent nu 11 rechters per miljoen inwoners. Ter vergelijking: om Nederland is dat 140.

Daarvoor is 750 miljoen euro nodig, een bedrag waar India’s Hooggerechtshof al jaren vergeefs om vraagt. „Politici zien rechters als een obstakel voor economische groei. Ze werpen zich vaak op als beschermers van het milieu en arme boeren”, zegt Gonsalves. Dus dat geld ziet hij voorlopig niet komen.