Smaak en selectie

Als ik zie dat iemand vrijwel alleen maar zelfportretten op Instagram zet, ervaar ik gevoelens van medelijden. Doet-ie dat nou uit onzekerheid? Zonder ironie jezelf vastleggen is niet meer cool, maar narcistisch. ‘Het tijdperk van opscheppen is over’, kopte een beroemd techblog gisteren. Niet al mijn generatiegenoten zijn het daarmee eens, maar volgens Amerikaanse techbloggers leven vrijwel alle tieners bij dat adagium. Jongeren construeren een imago door te tonen wat ze mooi vinden, in plaats van zichzelf zo mooi mogelijk vast te leggen. Dus verruilen die pubers netwerken waar het om jezelf draait – Facebook – voor netwerken waar het om je smaak en selectie gaat. Zoals Instagram. Terwijl iedereen boven de achttien jaar dacht dat Instagram een app was waar je de amateurfotograaf moest uithangen, gebruiken tieners het als een sociaal netwerk.

Of neem Tumblr, in Amerika is dat volgens sommige onderzoeken al bijna populairder onder jongeren dan Facebook. Voor volwassenen is het een blogservice, voor tieners een reblogservice. Ze schrijven zelf niks, ze rebloggen alleen maar foto’s, video’s en animated gifjes van hun favoriete bands en beroemdheden. Net zoals je vroeger stickers op je schoolagenda plakte, gebruik je nu Tumblr voor zelfexpressie. En zoals je ouders vroeger niet je schoolagenda mochten inkijken, begeven tieners zich op netwerken waar volwassenen hen niet weten te vinden.

In hun zoektocht naar privacy stuiten jongeren op apps als Snapchat, waarbij je elkaar foto’s kunt sturen die zichzelf na tien seconden vernietigen. Wat een contrast met Facebook, waar moeders meekijkt.

Techjournalisten interviewen nu uit pure paniek hun neefjes en nichtjes, om the next big thing maar niet te missen. De keiharde zakenlui achter Facebook hadden het probleem allang gesignaleerd. In hun jaarverslag schreef Facebook dat tieners steeds minder tijd bij hen doorbrengen en steeds meer op „services als Instagram”. Gelukkig lijfde Facebook voor zijn beursgang nog snel even Instagram voor een miljard dollar in. En Snapchat? Facebook lanceerde een kopie, Poke. Een flop, maar de app laat zien dat Facebook relevant probeert te blijven voor een generatie die hele andere ideeën van sociale media heeft dan de generatie die sociale media bedacht.