NNT maakt rommeltje van klassieker

Theater

Misdaad en straf, door het Noord-Nederlands Toneel. Gezien: 3/3/2013. Toernee t/m 26 april. Info: nnt.nl **

Wie Misdaad en straf van Dostojewski niet heeft gelezen, herkent in de toneelbewerking van het NNT niet de klassiek geachte roman. De voorstelling struikelt al snel over een rommelig plot en een warrige karaktertekening van de personages.

In de regie van Ola Mafaalani verpandt voormalig student Raskolnikov zijn erfstukken voor een paar roebels, waarna hij de pandjesbazin vermoordt om zijn spullen terug te roven. Als hij wordt betrapt, doodt hij ook een andere vrouw. Vervolgens raakt hij in een lange koortsaanval, waarin hij zichzelf niet meer is. Hij raaskalt over de straf die zijn misdaad hem gaat opleveren. Maar waarom we naar hem moeten luisteren, wordt geen moment duidelijk.

Het duurt lang, te lang, voordat deze roofmoord door een arme sloeber een extra dimensie krijgt. Eerst is er een kluwen van andere verhaallijnen en bijfiguren die de aandacht opeisen. Pas als de rechercheur die hem verdenkt erover begint, worden Raskolnikovs opvattingen duidelijk: hij deelt mensen op in klootjesvolk en buitengewone stervelingen, voor wie een aparte moraal geldt. En ja, hij ziet zichzelf als buitengewoon. Dat verklaart iets van het koude gemak waarmee hij tot zijn misdaad kwam, maar het voelt, halverwege de voorstelling, nogal opgelegd. Dat is fnuikend voor een drama waarin een moreel vraagstuk centraal zou moeten staan.

Om het verhaal over te brengen is er een voice-over, en Mafaalani bevriest voortdurend scènes, waar Raskolnikov uit stapt en ons laat weten wat hij denkt. Het is een interessante aanpak, een beter stuk waardig. Nu is het effect vooral uitleggerig.

Theater kan met minder toe. Als Raskolnikov (een gedreven Joris Smit) de peilende blik van de rechercheur (een koele Malou Gorter) in stilte moet weerstaan, broeit er iets. Commentaar is daarbij overbodig.