Column

Neemt Heineken een enkele reis Waterloo?

Lang regeren is het noodlot tarten.Wie langer aan de macht is, krijgt steeds meer historie en risico’s achter zich. Wie langer regeert weet dat elke verlenging van zijn mandaat een enkele reis Waterloo kan worden. Op weg naar een roemloos einde.

En toch gebeurt het steeds opnieuw. Vorige week beleefde de gelauwerde topman van technisch dienstverlener Imtech René van der Bruggen zo’n afgang. Hij was in 1999 benoemd, had nog een paar maanden te gaan als voorzitter, maar nu nam opvolger Gerard van de Aast het in één keer over. De financieel directeur was eerder al vertrokken. Zo gaat dat: eerst de financiële man overboord, dan de voorzitter en de commissarissen maar denken dat zij buiten schot blijven. Nee. Bijltjesdag is onverbiddelijk.

Van de Aast moest door het stof. De financiële rapportage bleek te rammelen, de fraude bij een Pools project pakt groter uit, in Duitsland blijken eerder ontkende hogere debiteurenverliezen toch te bestaan. Dat werpt een ander licht op de groei uit het verleden waar de Imtech-top een deel van zijn bonussen aan ontleende. Beleggers moeten samen 500 miljoen euro bijstorten.

Het gebeurde bijna in precies dezelfde week als het drama Ahold, tien jaar eerder. Ook daar: falende financiële rapportage, een fraudezaak, de gelouterde chef Cees van der Hoeven en diens jongere financieel directeur, hun vertrek en de aandelenuitgifte om het gat in de balans te dichten.

Te lang regeren is menselijk. Macht verblindt, succes maakt onmisbaar, commissarissen die een opvolger zoeken kiezen zekerheid en doen een beroep op ervaren succes: blijf. In de politiek zie je vergelijkbare reflexen. Het virus van onmisbaarheid. Thatcher, Kohl, Lubbers, Balkenende. Zij rekenden op de kiezers, moesten een karwei klaren, wilden niet weg. Ook president Nout Wellink van De Nederlandsche Bank past moeiteloos in dit rijtje. Stoppen op je hoogtepunt is altijd moeilijk, maar stoppen op het moment dat je (nog) aanzien geniet is kennelijk een brug te ver.

De gang van zaken bij Imtech heeft parallellen met Ahold, maar ook met de val van KPN en diens grote roerganger Ad Scheepbouwer. Hij leidde KPN vanaf een bijna-bankroet in 2001 naar een nieuwe status als beleggerslieveling en kreeg eind 2007 het verzoek van zijn commissarissen om langer te blijven. Tot 2011. Zo’n verzoek kreeg Imtech’s Van Bruggen eind 2008 ook. Zij kregen beiden ook een financieel lokkertje. Scheepbouwer was in 2011 nog niet eens weg of de neergang van KPN zette in. Onder zijn leiding had KPN te veel geld uitgekeerd aan zijn aandeelhouders en te weinig geïnvesteerd in nieuwe technologie. Eind vorig jaar was hij nog de hoogste Nederlander in een prestigieus onderzoek van de universiteiten Berkeley en Insead naar de beste managers. Dat moet dus met een korrel zout genomen worden. Scheepbouwer had het geluk dat hij begon toen de koers van KPN op een dieptepunt stond. Inmiddels is uitdager Ziggo op de beurs meer waard dan KPN: 5,2 om 3,9 miljard euro.

Oppassen dus met toplui die hun contract verlengen en daar een extraatje voor krijgen. Ook wat dat betreft is de tekenbonus à 1,5 miljoen euro voor bestuursvoorzitter Jean-François van Boxmeer van Heineken een veeg teken.

De redacteuren Maarten Schinkel en Menno Tamminga schrijven in deze wisselcolumn over economische ontwikkelingen.