Naamswijziging moet gemakkelijker worden

Namen van verdachten of van meisjes die naakt op een site stonden, blijven jarenlang op internet. Geef hen een tweede kans door naamsverandering, vindt David Feltkamp.

Vrijwel direct na het uitzenden van de beelden van de mishandeling in Eindhoven circuleerde er een foto op Facebook van de verdachten, met de voor- en achternamen erbij. De foto en de namen zijn inmiddels zo wijd verspreid, dat ze waarschijnlijk voor eeuwig op internet te vinden zullen zijn. En het gebeurt vaker dat iemands naam op internet terechtkomt in een negatieve context. Daar is helaas weinig aan te doen. De oplossing is om het eenvoudiger te maken voor mensen om van naam te veranderen.

Vroeger, toen mensen nog in dorpen woonden, hadden misdadigers geen leven meer in hun eigen dorp. Als ‘uitgestotene’ was de enige mogelijkheid om te verhuizen naar een andere stad waar niemand je kende: vrijwillige verbanning.

Hoewel internet heel modern en internationaal lijkt, fungeert het steeds meer als dorpsplein. We wisselen handige tips uit en delen nieuwtjes met elkaar. En op het dorpsplein wordt natuurlijk ook geroddeld: ‘Heb je het al gehoord, wat er nu weer in Oosterhout is gebeurd? Kijk, dit zijn de daders. Schandalig!’.

In tegenstelling tot het dorpsplein, waar roddels vervliegen, verdwijnt wat geschreven wordt op internet voorlopig niet. Dat geldt voor de namen van verdachten van misdrijven, maar ook voor de namen van meisjes die de fout hebben gemaakt zich naakt te laten fotograferen door hun vriendje. Er zijn websites waar jongens compromitterende foto’s van hun ex-vriendin, inclusief naam en omschrijving, op plaatsen.

Mensen die hun straf hebben uitgezeten, verdienen een tweede kans. Dat is niet alleen goed voor de persoon in kwestie, maar ook voor de maatschappij. Als iemand niet de kans krijgt om weer in de maatschappij te aarden, is de enige uitweg een carrière in de criminaliteit. En ook het meisje, dat zich heeft laten fotograferen door het verkeerde vriendje, verdient een tweede kans.

Maar selecteurs van bedrijven, verhuurders, de nieuwe vlam: ze zoeken allemaal je naam even op. En leg dan maar uit waarom je betrokken was bij een mishandeling. Of waarom je zonder kleren op foto’s staat.

De informatie wordt anoniem gepubliceerd. En verboden materiaal wordt geplaatst op webservers in landen waar de Nederlandse justitie niet kan handhaven.

Als onze naam op internet zo makkelijk bezoedeld kan worden, moeten we een oplossing vinden in de ‘echte’ wereld. Het moet eenvoudiger en goedkoper worden om voornaam en, indien nodig, achternaam, te laten veranderen in paspoort en diploma’s. In Nederland is dat moeilijk en duur. Je hebt een advocaat nodig om het proces in gang te zetten en je bent afhankelijk van de rechter.

Maar in Engeland en in de meeste staten in de VS is het veel simpeler. Er zijn daar maar twee regels: je mag je naam niet veranderen met de bedoeling om mensen op te lichten en je naam mag ook niet identiek zijn aan die van een beroemdheid. Maar verder zijn er nauwelijks regels – ene ‘Greg Lewis’ veranderde zijn naam in ‘Dr Pasty-Smasher Omelette’ (hij had een weddenschap verloren). Je hoeft in Engeland alleen maar aan te tonen dat je van plan bent je nieuwe naam te gaan gebruiken. Als je dat kunt bewijzen, krijg je een paspoort met alleen je nieuwe naam. Dat bewijs kan geleverd worden door een notaris, maar zelfs dat is niet altijd nodig.

Die nieuwe regels in Engeland zijn ingevoerd in 2000, en ze zijn een groot succes. In 2000 veranderden slechts 197 mensen van naam. In 2011 hebben liefst 58.000 Britten hun naam veranderd.

Er kleven ook nadelen aan soepelere regels voor naamswijziging. In Engeland worden zedendelinquenten geregistreerd, maar die bleken het register te omzeilen door hun naam te veranderen. Dat gat is inmiddels gedicht.

Een tweede bezwaar is dat oplichters hun naam zouden kunnen veranderen en zo meer slachtoffers maken. Maar Nederlandse oplichters gebruiken ook valse namen en valse paspoorten. En iemand die veroordeeld is voor fraude, zal met een nieuwe naam geen baan vinden waar hij opnieuw fraude kan plegen. De fraudeur zal, net als nu, een goedkeurende ‘verklaring omtrent gedrag’ moeten aanvragen. En die zal hem, ondanks de nieuwe naam, geweigerd worden. Het sofinummer blijkt namelijk het zelfde.

In het verleden was er, uit administratieve overwegingen, veel te zeggen voor de Nederlandse weerstand tegen naamswijziging. Maar met het sofinummer – dat niet op internet staat – zijn die bezwaren verdwenen. Iedereen moet op eenvoudige wijze een tweede kans krijgen.

David Feltkamp is publicist.