Kenia stemt en wacht op knal

Met 70 procent was de opkomst bij de Keniaanse verkiezingen gisteren hoog. Nu het tellen van de stemmen hapert, stijgt de vrees voor nieuw geweld.

In Kenia zijn de spanningen vanmiddag opgelopen omdat de uitslag lang op zich laat wachten. Dit voedt bij veel mensen het wantrouwen dat er net als vijf jaar geleden fraude zou kunnen plaatsvinden. Alle straten in de hoofdstad Nairobi waren vanochtend verlaten. Mensen durven hun huis niet uit te gaan, uit angst voor geweld.

Het digitale systeem om fraude te voorkomen bij de verkiezingen functioneert onvoldoende en de uitslagen komen slechts druppelsgewijs binnen. Diplomaten, verkiezingswaarnemers en Keniaanse analisten zijn bang dat er geweld zal uitbreken, net als vijf jaar geleden.

De omstreden verkiezingen van december 2007 leidden tot een uitbarsting van geweld tussen rivaliserende stammen waarbij zeker 1.300 doden vielen. Om een herhaling te voorkomen werd een biometrische stemprocedure ingevoerd. De vingerafdruk van iedere kiezer wordt door een computer gecheckt. In de meeste stemlokalen bleken de computers echter niet te werken of was er geen stroom om de batterijen op te laden. De verkiezingsfunctionarissen gingen over op het handmatige systeem dat vijf jaar geleden leidde tot beschuldigingen van fraude.

Een tweede probleem blijkt het doorgeven van de resultaten van alle stemlokalen naar Nairobi. Dit zou moeten gebeuren per sms via de grootste mobiele provider van Kenia. Safaricom meldde echter dat zijn servers overbezet zijn en dat de resultaten daarom zo langzaam binnenkomen. Vijf jaar geleden kwamen de resultaten ook zo traag binnen. Dat speelde toen een rol in het geweld.

Daar komt bij dat 5 procent van de tot nu toe getelde stemmen ongeldig blijkt. Dit is het gevolg van het ingewikkelde nieuwe kiessysteem waarbij kiezers op zes kandidaten moeten stemmen. Bij de voorlopige uitslagen op basis van één derde van de getelde stemmen staat Uhuru Kenyatta op 55 procent en zijn grote rivaal Raila Odinga op 40 procent. De winnaar moet meer dan 50 procent van de stemmen vergaren.

Een buitenlandse waarnemer zei: „Deze mankementen zijn een geschenk voor de verliezer om de uitslag straks niet te accepteren”.

Vooraanstaande leden van de partij van Odinga verklaarden vanochtend dat zich iets „verdachts” afspeelt. „De uitkomst zal ernstig in twijfel worden getrokken”, zei Franklin Bett, de campagneleider van Odinga. Jongeren in Kisumu, bolwerk van Odinga, zeiden vanochtend te wachten op een teken van hun leider om te gaan protesteren.

De verkiezingen zijn betrekkelijk vreedzaam verlopen. Opstandige groepen in de kuststreek en het noordoosten grepen de verkiezingen wel aan om aanslagen te plegen, maar hun acties staan niet in direct verband met de stembusgang. Het gaat waarschijnlijk om de Somalische terreurgroep Al-Shabaab en de Mombasa Republican Council (MRC), een afscheidingsbeweging die onafhankelijkheid voor de kuststreek eist. De MRC ontkende achter aanvallen in havenstad Mombasa en in Kifili te zitten, waarbij vijftien mensen om het leven kwamen.

Dit is echter niet het etnische geweld waar zo voor werd gevreesd na de verkiezingen van vijf jaar geleden. Zo’n 70 procent van de kiezers kwam opdagen, ongeacht de aanslagen. Veel stembureaus bleven langer open. Isaac Hassan, hoofd van de nationale kiescommissie, riep de Kenianen vanmiddag op kalm te blijven om een herhaling van het verkiezingsgeweld vijf jaar geleden te voorkomen.