Hoger beroep Robert M. van start - vier vragen over deze grote zedenzaak

Richard van O. en Robert M. tijdens de eerdere rechtszaak van de Amsterdamse zedenzaak. Foto ANP / Aloys Oosterwijk

Bij het gerechtshof in Amsterdam begint vandaag de inhoudelijke behandeling van het hoger beroep in de Amsterdamse zedenzaak. Tijd voor een samenvatting: wat is er tot nu bepaald in de grootste Nederlandse zedenzaak die ooit voor de rechter kwam, en wat gaat er nog gebeuren?

1. Waar staan de verdachten voor terecht?
M. staat terecht voor het misbruiken van 67 kinderen en het maken en verspreiden van kinderporno. Hij heeft bekend gedurende ongeveer vier jaar 87 zeer jonge kinderen te hebben misbruikt op de crèches waar hij werkte, bij hem thuis of op oppasadressen. Hij zit vast sinds december 2010. De politie pakte hem op kort nadat in Opsporing Verzocht uit het buitenland afkomstige beelden waren getoond die waren te herleiden tot Nederland. Zijn echtgenoot Richard van O. staat terecht voor medeplichtigheid aan en medeplegen van de misdrijven.

2. Welke straffen kregen Robert M. en Richard van O. ook al weer van de rechtbank?
Robert M. werd veroordeeld tot achttien jaar cel voor het ernstig en langdurig seksueel misbruik van 67 zeer jonge kinderen. Tegen hem was twintig jaar en tbs geëist. Zijn echtgenoot Richard van O. kreeg zes jaar celstraf en een verplichte behandeling opgelegd voor medeplichtigheid aan een deel van het misbruik door zijn man. Ook achtte de rechtbank bewezen dat hij zelf een tiener onzedelijk heeft betast. Tegen hem was twaalf jaar geëist.

3. Waarom gingen beide partijen in beroep?
De advocaten van M. tekenden onder meer beroep aan vanwege de combinatie van tbs en een lange celstraf. Die noemden ze “verfoeid en onwenselijk”. De tbs werd opgelegd ondanks de weigering van M. om mee te werken aan onderzoek in het Pieter Baan Centrum. In november werd bepaald dat de psychische gesteldheid van M. opnieuw zou worden onderzocht. Aan dat onderzoek beloofde de 29-jarige M. wel mee te werken. Behalve de combinatie van tbs en een lange celstraf vinden de advocaten van M. ook dat het bewijsmateriaal niet mag worden gebruikt, omdat de doorzoeking van zijn woning niet rechtmatig zou zijn. Het hof bepaalde tijdens een zogeheten regiezitting in november dat vier rechercheurs moesten worden gehoord over de doorzoeking.

Van O., die vandaag veertig jaar wordt, was volgens de rechtbank medeplichtig aan het misbruik dat M. pleegde in de echtelijke woning en op oppasadressen. Zijn advocaten waren het daar niet mee eens. Van O. zijn wel morele verwijten te maken, maar vanwege zijn afhankelijkheidsstoornis is hij volgens zijn advocaten in zekere zin ook slachtoffer.

En ook het OM ging in beroep. Daarover schrijft redacteur Merel Thie vandaag in nrc.next:

“Het OM wilde voor de ouders de zaak graag laten rusten. Maar toen M. en Van O. beroep aantekenden, is het alsnog in zogeheten volgappèl gegaan. Als het dat niet had gedaan, had het ingestemd met de straffen zoals die waren opgelegd en zou het niet opnieuw twintig jaar en tbs tegen Robert M. en twaalf jaar tegen Richard van O. kunnen eisen.”

4. Wat gaat er nu waar en tot wanneer gebeuren?
Het hoger beroep is de eerste zaak die dient in het gloednieuwe, maar nog niet geheel operationele Paleis van Justitie aan het IJdok in Amsterdam. De zaak dient in het nieuwe gebouw omdat de zaak een te groot beslag zou leggen op de zalen aan de Prinsengracht, waar het hof nog tot half april zetelt. Zo is onder meer een afgeschermde zaal nodig waar de ouders buiten het zicht van de media de zaak kunnen volgen.

Vorige week werd bekend dat de stem van Robert M. ondanks een nieuwe richtlijn die vrijdag van kracht ging, niet te horen zal zijn. De richtlijn bepaalt dat de stem van verdachten kan worden opgenomen of uitgezonden. Toch zal de stem van M. niet te horen zijn in radio- en tv-verslagen. De voorzitter van het gerechtshof heeft dat niet toegestaan, en licht die beslissing vandaag toe. In ieder geval had zowel advocaat Richard Korver (die veel van de ouders van de slachtoffers bijstaat) als de verdediging van M. bezwaar gemaakt tegen openbaarmaking, zo werd vrijdag duidelijk.

De hele zaak wordt niet helemaal opnieuw behandeld, maar wel voor een groot deel. De verdediging heeft op zes punten hoger beroep aangetekend. Die moeten in ieder geval opnieuw behandeld worden. Merel Thie schrijft:

“Nieuw is onder meer dat het gerechtshof een tweede psychologische rapportage heeft laten maken op M.’s verzoek. Hij werd eerder zeven weken geobserveerd in het Pieter Baan Centrum dat concludeerde dat hij aan ‘hyperseksualiteit’ en een ‘pedofiele stoornis’ leed. Dat zou hem verminderd toerekeningsvatbaar hebben gemaakt. Op M.’s verzoek is hij nu geobserveerd in de tbs-kliniek Oldenkotte in Rekken. Hij beloofde het gerechtshof aan dat psychologische onderzoek medewerking te verlenen. Bij het Pieter Baan Centrum werkte hij niet mee, naar eigen zeggen omdat hij de kliniek van Justitie niet vertrouwde.”

Het hoger beroep zal in tien zittingen plaatsvinden. De laatste is gepland op 28 maart. Mocht voor de behandeling meer tijd nodig zijn, dan kunnen ook op 2 en 4 april nog zittingen plaatsvinden. Drie zittingen zijn gereserveerd voor het spreekrecht van de ouders. Een deel van hen heeft nieuwe verklaringen opgesteld: hun kinderen, die kort na het misbruik nog te jong waren om te praten, zijn later wel over dat misbruik gaan vertellen. Net als bij de rechtbank spreken de ouders achter gesloten deuren.