Drones boven de Filmwijk

Op het gras bij een flat staat een oudere heer met een zonnebril. Hij strooit kruimels rond voor drie Barnevelder kippen. De kruimels trekken de aandacht van een meeuw, en nog een meeuw – en even lijkt de man te verdwijnen in een hele zwerm meeuwen.

Ik vraag hem of hij hier wel eens een drone heeft gezien. Een drone, zeg ik: zo’n klein spionagevliegtuigje. De politie van Almere gebruikt ze om te surveilleren, precies waar we nu zijn, in de Filmwijk. Daar was laatst een item over op Omroep Flevoland.

Maar de man heeft ze nog niet gezien. Wel een keer politiehelikopters.

De Filmwijk is een woonwijk uit begin jaren negentig. Volgens de politie wordt hier vaker dan gemiddeld ingebroken. De drones komen van Defensie: de RQ-11 Raven, met de spanwijdte van minder dan je uitgestrekte armen. Dit type vloog ook in Irak. In Almere vliegen ze op maximaal 300 meter, als vliegende bewakingscamera’s.

Begin februari stelde de D66-fractie in Almere vragen over de drones. Hoe vaak ze vliegen, wat de criteria zijn, hoe het zit met de privacy van de mensen.

Burgemeester Annemarie Jorritsma antwoordde dat de drones de ‘heterdaadkracht’ moesten vergroten. Die vliegdata waren geheim; die verschenen achteraf in de Staatscourant.

D66 laat weten de inzet van drones te blijven ‘monitoren’.

Terecht.

Want zomaar een drone boven je hoofd, dat is toch niet normaal? Wat doet dat met de sfeer in de wijk, als er continu politie overvliegt? Meer blauw in de lucht werkt vaak averechts voor het veiligheidsgevoel.

De hemel boven de Filmwijk – de wijk waar je gefilmd wordt – was strakblauw. Niemand die ik hier sprak, had de drones zien vliegen. Niet boven de Louis de Funèsstraat; noch boven het Greta Garboplantsoen; noch boven de Hollywoodlaan. Hoogstens helikopters.

Thuis mailde ik de wijkagent. Die verwees me naar de communicatieafdeling. Die verwees me naar het Openbaar Ministerie – toen liet ik het zitten.

In de Staatscourant vond ik het Defensie-besluit over de instelling van het ‘Bijzonder luchtverkeersgebied Almere’, een cirkel met een straal van 3,5 nautische mijlen, met als middelpunt de coördinaat 52°22’12.47?N 005°14’30.47”E – de Filmwijk. De drones vlogen steeds van 00:00 tot 05:00 uur en van 18:00 uur tot 23:59 – de donkere uurtjes, wat wellicht verklaart waarom niemand ze zag.

En frappant: bladerend door het Staatscourant-archief vond ik nog veel meer van zulke drone-besluiten. Die RQ-11 Raven blijkt in het hele land te vliegen. Vorige maand, bijvoorbeeld, nog boven Arnhem, Ede en Harlingen. En eerder boven bijvoorbeeld Vlissingen, Zaandam, Duindorp, Zeisterspoor, Dronten, Amersfoort, Hoorn-Den Oever, Rotterdam, Roermond. Bijna overal, kortom.

Geruststellende conclusie: een drone boven je hoofd is in ons land doodnormaal, net zo gewoon als een meeuw.

Arjen van Veelen schrijft op deze plek een wisselcolumn met Margriet Oostveen.