Zwitsers per referendum: beperk bonus

Zwitserland maakt een eind aan lucratieve financiële regelingen voor bestuurders. Nederland wil nog veel verder gaan.

In Zwitserland beslist voortaan niet de raad van commissarissen, maar de aandeelhoudersvergadering over de beloning voor de top van beursgenoteerde bedrijven. Ook komt er een einde aan gouden handdrukken en startbonussen en zijn er nieuwe transparantie-eisen voor de financiële regelingen voor bestuurders. Het Zwitserse volk besloot dit gisteren per referendum. Tweederde keurde het voorstel goed. Het parlement moet nu een wetsvoorstel van deze strekking maken.

Initiatiefnemer en parlementariër Thomas Minder noemde de uitslag „een krachtig signaal” en „een duidelijk teken van de afstand tussen de bevolking en het establishment van politiek en bedrijfsleven”. Tegenstanders, onder wie lobbygroepen van het bedrijfsleven, vrezen dat het besluit multinationals zal afschrikken om zich in het land te vestigen.

Zeven jaar geleden leverde Thomas Minder 150.000 handtekeningen in bij de regering in Bern, ruim genoeg om een referendum af te dwingen. Minder begon zijn Abzockerei-initiatief (Oplichterij-initiatief) uit woede over het salaris van de topman van Swissair. Die was voor vijf jaar vooruitbetaald en pas een jaar in dienst toen de vliegtuigmaatschappij in 2002 failliet ging. Minder was destijds een toeleverancier aan het bedrijf en kon naar zijn geld fluiten.

Het Zwitserse referendum komt in een periode waarin op verschillende plaatsen wordt gewerkt aan regulering van het beloningsbeleid voor de top van het bedrijfsleven. Deze week beslissen de Europese ministers van Financiën over de regeling die het Europese Parlement vorige week overeenkwam. Daarin staat dat bankiers maximaal één jaarsalaris aan bonus mogen ontvangen. De Nederlandse regering wil nog veel verder gaan: in het regeerakkoord is opgenomen dat bankiers maximaal een bonus van 20 procent mogen krijgen. In Groot-Brittannië wordt gewerkt aan wetgeving om aandeelhouders eens per drie jaar te laten beslissen over beloningen.

Het Zwitserse model geeft aandeelhouders een verder gaande macht dan aandeelhouders in Nederland hebben. Hier mogen die sinds 2004 stemmen over het algemene beloningsbeleid dat een raad van commissarissen heeft opgesteld. Voorstellen voor veranderingen moeten worden voorgelegd aan de aandeelhouders, maar de commissarissen blijven de uitvoerders.

„Bij Nederlandse bedrijven is in het beloningsbeleid altijd wel een discretionaire bevoegdheid voor de raad van commissarissen opgenomen om te mogen afwijken van het beleid”, zegt Jan Maarten Slagter, directeur van de Vereniging van Effectenbezitters. „In de praktijk zien we dat ze vooral naar boven afwijken. Pas sinds kort zien we ook wel eens een afwijking naar beneden.”

In Zwitserland moeten de commissarissen nu jaarlijks de beloning voor dat specifieke jaar voorleggen aan de aandeelhouders. Die moeten besluiten of de beloning wordt toegekend.

Slagter zou het „vooruitgang” vinden als Nederland het nieuwe Zwitserse beleid zou overnemen. „Er ligt nu geen wetsvoorstel van die strekking, maar het momentum groeit wel in die richting.”