Via een plug in je zij je boterham roosteren

Op het festival STRP is te zien dat we meer kunnen verzinnen dan we kunnen maken: zoals in films energie opwekken met je lichaam is nog ver weg.

Kunstenaars Revital Cohen en Tuur van Balen plaatsen in de zij een plug Foto Revital Cohen

Een cyborg kun je er niet worden, in de City of Cyborgs in Eindhoven, maar je kunt er wel de wereld waarnemen als een fototoestel, een game spelen met je biceps in plaats van je vingers en een stoel horen zingen. City of Cyborgs is de grote expositie op STRP, een festival voor muziek, kunst en technologie dat eerst jaarlijks in het najaar en nu tweejaarlijks in het vroege voorjaar wordt gehouden.

Cyborgs zijn vooral bekend uit sciencefictionfilms, waar bladerunners en terminators er al jaren geloofwaardig uitzien. Op de tentoonstelling is werk te zien van de Nederlandse animatronic expert Gustav Hoegen, die de androïde David creëerde voor de recente film Prometheus. Op film en als model beweegt hij zeer levendig.

De werkelijkheid blijft bij zo’n David ver achter, ook in de beeldende kunst, behalve als die, net als in speelfilms, de illusie het voortouw laat nemen. Het voorstel van de Londense kunstenaars Revital Cohen en Tuur van Balen om de nu nutteloze blindedarm te veranderen in een lichaamsdeel dat energie kan opwekken, zoals een siddderaal, gaat vergezeld van een filmpje waarin dit idee al is uitgevoerd. Een man plugt een oplader in zijn zij om een boterham te roosteren of een computer op te laden. Was het maar vast zo ver!

Of is het allang zo ver: hoef je alleen de definitie een beetje aan te passen om te beweren dat we allemaal al mensmachines zijn. Je hoeft geen extra oor op je arm te laten zetten, zoals de Franse kunstenaar Stelarc deed, een koptelefoon is genoeg om je tot een cyborg te maken.

Tussen kunst en vormgeving is op deze expositie nog een enorme kloof vast te stellen: wat we kunnen verzinnen en wat we kunnen maken verschilt nogal. In de verbeelding kunnen we onze eigen elektriciteit voor alles opwekken, in de praktijk kun je door Adriaan Wormgoor drie plakkertjes op je armen laten aanbrengen die met elektriciteitsdraadjes met een computer worden verbonden en door je arm te bewegen kun je vervolgens op een scherm een cirkeltje verplaatsen. Zo ver zijn we in het echt…

Maar diezelfde Wormgoor is wel bezig om voor een gitarist die zijn handen niet meer kan gebruiken een muziekinstrument te bouwen, dat hij met nog werkende spieren kan besturen. Overdrachtelijk kan het ook: Lucas Maassen liet het DNA van zijn vader en moeder in een Zwitsers laboratorium kristalliseren en vergrootte de vorm tot stukken glas. Nu heeft hij een kroonluchter als zusje.

Buiten de Cyborgexpo is op STRP nog meer kunst te zien, kunst die niet over mensmachines gaat maar wel over mensen en machines. In de lounge kun je bijvoorbeeld in de regen spelen zonder nat te worden. Het Amerikaanse collectief Dash7design ontwierp een schommel die door een regengordijn gaat, maar net als jij de schommelaar eraan komt houdt de regen even op.

Het grootste kunstwerk op STRP is The new machine Area, een project waarmee Eindhoven zich kandidaat stelt voor Europese hoofdstad in 2018. Hightech maar vooral lowtech oplossingen dragen een steentje bij aan het in beweging houden van de machine, die onder veel meer een bloedend beeld van Marilyn Monroe bevat – de nieuwe machine lijkt nog het meest op een tweedehandswinkel. Af en toe stokt de machine, maar er is altijd wel een mens aanwezig die de machine weer aan de gang kan krijgen.

STRP. Klokgebouw, Strijp S, Eindhoven, t/m 10 maart. Inl: strp.nl