Reagan's Evil Empire

Een goede speechwriter is goud waard. Barack Obama hoef je dat niet te vertellen.

Ook Ronald Reagan, Obama’s voorganger in de jaren ’80, leunde op het woord – The Great Communicator werd hij genoemd. Tot diep in de nacht van 7 op 8 maart 1983 schaafde zijn team aan een speech die de president de volgende dag in Orlando zou houden voor een gehoor van 1.200 evangelische christenen. Het thema van ‘goed’ en ‘kwaad’ in religieuze én politieke zin liep als een rode draad door zijn toespraak.

De apotheose reserveerde hij voor de Sovjet-Unie, de aartsvijand in de Koude Oorlog tegen wie de Verenigde Staten middels de NAVO raketten met kernkoppen in West-Europa wilden stationeren. ‘Evil Empire’, zo schilderde Reagan het absolute Kwaad dat de Sovjet-Unie heette af – daarmee impliciet de voorstanders van ‘bevriezing’ van de nucleaire wapenwedloop als gevaarlijke naïevelingen wegzettend.

Met de term ‘Evil Empire’ zou de goedlachse Reagan zich voorgoed een plaatsje in de geschiedenisboekjes verwerven. In NRC Handelsblad van die week is er (nog) niets van terug te vinden. ‘Uit de in hoog tempo voortgaande bewapening op alle terreinen door de Sovjet-Unie, tot in de ruimte toe, blijkt dat Moskou streeft naar militaire superioriteit over de Verenigde Staten en de Navo’, citeerde de krant op 9 maart uit een net verschenen rapport van het Amerikaanse ministerie van Defensie.

De volgende dag deed redacteur Rob Meines vanuit het NAVO-hoofdkwartier in Brussel verslag (‘Weinberger strijdt tegen Sovjet-heerschappij’) van een persconferentie per satelliet vanuit Washington met minister Caspar Weinberger. ‘Secretaris-generaal Luns sprak de laatste woorden: ‘Wel, Cas, dat was een zeer opmerkelijk optreden. Dank je hartelijk. De beste wensen voor jou en voor de regering’.’

Later dat jaar ontsnapte de aarde ternauwernood aan een ramp. In de nacht van 25 september kreeg commandant Stanislav Petrov de melding op zijn scherm in een waarnemingsbunker bij Moskou dat er een Amerikaanse raket onderweg was. Even later volgden nog meer meldingen van inkomende raketten. Maar ingenieur Petrov hield het hoofd koel en besloot terecht dat het om vals alarm ging.

Vorige maand vertelde hij in de Frankfurter Allgemeine waarom hij zo koelbloedig was geweest. Hij kende Reagan’s uitspraak ‘Evil Empire’. Daarom kon hij zich niet voorstellen dat ze slechts met één of enkele raketten zouden aanvallen, zei hij.

Los daarvan, aan de rode knop om ter vergelding afweerraketten met kernlading richting Amerika te sturen, had hij destijds niks. ‘Die heeft nooit gefunctioneerd, die was nergens op aangesloten’, om het gevaar van een onbezonnen eenmansactie uit te sluiten.