Oene van Geel wint VPRO/Boy Edgarprijs

Nederland, Landsmeer, 01-03-2013. Portret van jazzviolist Oene van Geel. Foto: Andreas Terlaak VPRO/Boy Edgarprijswinnaar Oene van Geel. Foto: Andreas Terlaak

De VPRO/Boy Edgarprijs 2012, de belangrijkste prijs in Nederland op het terrein van de jazz en geïmproviseerde muziek, is toegekend aan violist/componist Oene van Geel (39). De jury noemt de jazzviolist een muzikale avonturier.

Volgens de jury onderscheidt Van Geel zich “met een superieure swing, een groot improvisatievermogen, een grondige kennis van de jazzgeschiedenis en een permanente nieuwsgierigheid naar andere muziekgenres, waarmee hij op a-typische wijze een voorbeeld stelt binnen de cross-over wereld”.

“Hallelujah”

De prijs, een geldbedrag van € 12.500 en een plastiek van Jan Wolkers, wordt jaarlijks toegekend aan een musicus die zich onderscheidt door ‘opmerkelijke verdiensten op creatief gebied ter verlevendiging van de Nederlandse jazz en geïmproviseerde muziek’. “Hallelujah”, reageert Oene Van Geel op het winnen van de prestigieuze jazzprijs.

“Ik ben op zijn zachtst gezegd niet onbedeeld gebleven in het winnen van muziekprijzen. Dat ik aan dit rijtje nu de Boy Edgarprijs kan toevoegen is niets minder dan een grote eer. Er zijn veel muzikanten die hem ook verdienen.”

Van Geel manifesteert zich vooral in groepen

Van Geel: “Ik manifesteer mij al musicus vooral in groepen. Ik ben niet zozeer een solomusicus, een leider van een band. Natuurlijk heb ik wel een zeer actieve rol in bands, vooral aangestuurd door mijn enthousiasme. Ik krijg ontzettend veel inspiratie van combinaties van musici, de manier waarop ieders kwaliteiten aansluiten. Dan sla ik aan het componeren. Zolang mijn fantasie maar aan de gang mag.”

Violist speelt de muziek van Radiohead

Beïnvloed door jazz, Indiase muziek, kamermuziek en vrije improvisatie, zet Oene van Geel (1973) zijn virtuoze improvisatievaardigheden en zijn compositietalent in voor een breed scala aan muzikale activiteiten. Hij heeft momenteel vier bands: het strijkkwartet Zapp 4 waarmee hij onlangs de muziek van Radiohead op diverse podia bracht, Estafest, The Nordanians en zijn nieuwe multimediaproject OOOO. Daarnaast is hij een veelgevraagd improviserend gastsolist.

You and Who’s Army van Zapp4 en daarna van Radiohead

“Ik opereer als musicus in de breedte”, zegt Van Geel. “Van jazz, pop naar kamermuziek tot muziek in Indiase traditie. Kiezen vind ik behoorlijk ingewikkeld, en dat wil ik dus ook niet doen. Ik neem bouwblokjes uit alle stromingen.”

Van Geel leerde van de blazerssectie

De musicus, die jazzviool studeerde aan het Rotterdams Conservatorium, zegt nog lang niet uitgeleerd te zijn op zijn instrument. Naast het strijken hanteert hij zijn viool ook tokkelend, zijlangs als gitaar of slaand op de klankkast. Hij heeft veel naar jazz geluisterd – vooral grote blazers als Wayne Shorter, Lee Konitz en Joe Henderson. Vaak had Van Geel de ‘handicap’ dat hij als enige strijker bij de blazerssectie werd ingedeeld. Daar leerde hij veel van. Door op te letten wanneer de blazers tussendoor ademhalen en te luisteren hoe zijn viool mengde, ging de violist fraseren als een blazer.

“Ik ga er niet automatisch ruiger door spelen wanneer ik speel met blazers. Juist als je penetranter of harder gaat spelen mixt het niet lekker. Tegenwoordig speel ik veel altviool. Die geef ik af en toe flink op zijn broek. Maar het gaat niet om de decibellen, maar om de intentie. Je moet met viool je positie afdwingen. Dat kan ook met zachte klanken.”

“Hij componeert als een bezetene”

Of je Van Geel nu in een strijkkwartet, bigband of blaasensemble zet, de violist weet zich razendsnel in de groep te verplaatsen op onnavolgbare wijze. Hij componeert als een bezetene, diept de stukken van anderen uit en praat graag urenlang over ideeën. De Boy Edgar-jury roemt ook Van Geels muzikale energie: “waarmee ook het niet-geïnitieerde, soms zelfs jazzwantrouwige publiek wordt bereikt. Met deze mentaliteit staat deze musicus midden in de moderne samenleving.”

Van Geel: “Onterecht heeft jazz voor veel mensen een museale bijsmaak. Terwijl het springlevende muziek is. Improviseren staat in het nu, in het moment wordt muziek geboetseerd.”

Onderdeel van de prijs is een door Van Geel zelf samen te stellen concertavond op 9 juni 2013 in het Bimhuis. Eerder won de violist de Kersjes Prijs (2005, met Zapp 4), de Deloitte Jazz Award (2002), Dutch Jazz Competition (2001) en de Jur Naessens Muziekprijs (2000).