Eerlijk delen, maar niet als Samsom

Het partijcongres van GroenLinks Na een beroerd jaar besloot de partij gisteren dat de idealen weer voorop moeten staan Het congres koos Rik Grashoff als nieuwe partijvoorzitter

Natuurlijk, elke partijleider mag op een staande ovatie van zijn congres rekenen. Maar het applaus voor GroenLinks-leider Bram van Ojik was gisteren opvallend hard. En in het gelach om zijn grapjes – „zo moeilijk is bezuinigen niet, zei ik tegen Jeroen Dijsselbloem: koop geen nieuwe straaljagers” – klonk opluchting door.

GroenLinks sloot gisteren in Utrecht „een beroerd jaar” af, zoals een congresganger het samenvatte. In september verloor de partij zes van de tien zetels in de Tweede Kamer. Daarna stapten leider Jolande Sap en het hele partijbestuur op. Sap kwam gisteren onverwacht afscheid nemen van de leden, en bedankte hen voor „de fijne samenwerking”.

Wat gaat GroenLinks voortaananders doen?

De leden keurden plannen goed die de organisatie van hun partij moeten verbeteren. Eén van de opvallendste punten: de idealen moeten weer voorop staan. GroenLinks moet zich in de eerste plaats richten op „onze onderscheidende kernwaarden als groene, linkse en vrijzinnige partij”, besloten de leden. Regerings- of bestuursverantwoordelijkheid zijn daar ondergeschikt aan. Onder zowel Jolande Sap als Femke Halsema was de boodschap steeds dat GroenLinks klaar was om mee te doen – nu staan eigen principes weer expliciet bovenaan.

Het congres koos ook een nieuwe partijvoorzitter: Rik Grashoff. Hij zat tot de afgelopen verkiezingen in de Tweede Kamer, onder Jolande Sap.

Dus de nieuwe voorzitter weet hoe het níet moet?

Ja, zoals Rik Grashoff zelf daarover zei: „Er zijn vast mensen die dat als nadeel zien. Maar je kunt ook zeggen: ik ben ervaringsdeskundige en weet waar de valkuilen zitten.”

Grashoff zei verder dat hij vindt dat GroenLinks een betere koppeling moet maken tussen belangen op de lange termijn, en wat voor zorgen mensen zich nu maken. Bovendien wil hij één goed gecoördineerde strategie organiseren tussen Tweede Kamerfractie en de rest van de partij. Eerder ontbrak die samenwerking.

Hoe relevant is GroenLinks, met vier zetels?

GroenLinks is nu een kleine oppositiepartij – de ChristenUnie (vijf zetels) mocht willen dat er zoveel media-aandacht voor hún congressen was, merkte een trouwe bezoeker gisteren op. Maar in de Eerste Kamer heeft GroenLinks vijf zetels. Dat doet ertoe, omdat het kabinet in de senaat geen meerderheid heeft. En dus zette Van Ojik gisteren zijn eisen neer.

GroenLinks wil „constructief oppositie voeren”, en in onderhandeling met het kabinet over de bezuinigingen voor 2014. Met als belangrijkste eisen voor samenwerking een stijging van het aantal banen, vergroening en een tegemoetkoming voor de laagste inkomens. „Eerlijk delen, maar niet de beperkte versie van Diederik Samsom.”

Vindt GroenLinks met Van Ojik de weg terug omhoog?

Binnen de partij is Van Ojik in elk geval populair, dat bleek gisteren wel. Over steun van de achterban maakte hij ook weinig zorgen, vertelde hij gisteren na afloop. „Ik voel geen afstand tot onze leden. Ik weet hoe ze denken, omdat ik net als zij denk.” Van Ojik is al sinds de oprichting van GroenLinks bij de partij betrokken.

Wel is de vraag hoe aansprekend de partijleider voor buitenstaanders is. En al ziet Van Ojik zichzelf niet als tussenpaus, iedereen weet dat het partijleiderschap hem is overkomen. „Als er nieuwe verkiezingen komen, houden wij een lijsttrekkersreferendum, dat heb ik steeds gezegd.”