Berlijners verzamelen zich om de Muur te beschermen

Met koffie en witte wijn protesteren Berlijners tegen het gat in de Muur dat is gemaakt door een projectontwikkelaar. „De Muur is een monument.”

Modellen in creaties van Daniel Rodan, geïnspireerd op de Muur. Zij doen mee aan protest. Foto Reuters

De tamtam bonkt vanochtend al vroeg langs de Spree in Berlijn. Voor het langste stuk van de Muur dat nog overeind staat, bij de Oberbaumbrücke tussen de wijken Friedrichshain en Kreuzberg, kleumen een stuk of honderd demonstranten.

Er zijn beroepsactivisten die geroutineerd koffie inschenken uit thermosflessen. Studenten die hun eerste strepen halen aan het actiefront. Maar ook alcoholisten die een slok witte wijn nemen en hun onvaste blik vestigen op het gat dat de projectontwikkelaar hier vrijdag in de muur maakte. En oudere buurtmoeders die waarschuwen op de stoep te blijven om de mobiele eenheid die aan de overkant in twee busjes zit, geen reden te geven in te grijpen.

Ze zijn hier omdat ze niet willen dat de Berlijnse Muur wordt afgebroken. De Muur die van 1961 tot 1989 Oost-Berlijn scheidde van West-Berlijn, de communistische dwingelandij van het vrije Westen, de Muur die iedereen kwijt wilde moet nu blijven.

De Muur is getransformeerd tot East Side Gallery, met ruim 1.300 meter de grootste openluchtgalerie voor straatkunst ter wereld. Een toeristische trekpleister ook. Met beroemde werken als ‘de Kus’ van Dmitri Vrubel waarop Sovjet-leider Brezjnev en DDR-baas Honnecker elkaar op de mond zoenen, de veelkleurige koppen van Thierry Noir, of de Trabant die door de Muur rijdt van Birgit Kinder.

De Muur is een monument geworden, zegt Helga, met haar schorre rokersstem. Het gaat haar niet zozeer om de kunst, die volgens een lokale CDU-politicus vanochtend in de Berliner Zeitung „zowel een herinnering is aan de verschrikking van de Muur als een blijvende herinnering aan de vreugde over de val van de Muur”. Helga zegt: „Er zijn mensen vermoord door die Muur, dat moet nooit vergeten worden. Er staat hier om de twintig meter een bordje dat dit een beschermd monument is en dat het verboden is om het te beschadigen.”

Toen afgelopen week duidelijk werd dat er een ruim twintig meter breed gat moest komen in de East Side Gallery omdat langs de Spree een woontoren met koopflats zal worden gebouwd, gingen alle alarmbellen af. Slechts een stuk betonplaat kon worden verwijderd, voordat door het protest van zo’n driehonderd demonstranten het werk werd stilgelegd. Gisteren demonstreerden hier zesduizend mensen. Vijftigduizend mensen ondertekenden de online petitie waarin burgemeester Wowereit wordt opgeroepen af te zien van het plan om hier een ‘luxewoonproject’ en een brug te bouwen. Ondanks de stampij liet de projectontwikkelaar zaterdag nog weten dat de werkzaamheden vanochtend zouden worden hervat.

In de Berliner Zeitung wijst de projectontwikkelaar vanochtend alle verantwoordelijkheid af. „Ik ben over de hele wereld afgeschilderd als de boeman.” Maar hij zegt te handelen in opdracht van het wijkbestuur dat in een eerdere fase, bijna tien jaar geleden, besloten heeft een brug over de Spree te herstellen en daarvoor is dat gat nodig.

Helga haalt haar schouders op en zegt in plat Berlijns dat het hier wel vaker voorkomt dat de ‘Arsch’ niet weet wat de ‘Kopf’ wil. Dan klinkt de megafoon van Robert Muschinski, lid van een burgerbeweging die zich verzet tegen de komst van grote mediabedrijven naar dit deel van de stad. Muschinski meldt dat de projectontwikkelaar de werkzaamheden twee weken opschort. Een gejuich gaat op bij de Muur. Misschien is het niet nodig een gat in de Muur te maken, zegt ook de projectontwikkelaar vanochtend in de krant. Helga is op haar hoede: „Ik geloof het pas als ik het zie.”