Bezuinigingsnood brengt sociale partners bij elkaar

Juist op D-Day voor de FNV kondigt het kabinet extra bezuinigingen aan. Een bom onder het sociaal akkoord?

Het had de dag van FNV-voorzitter Ton Heerts moeten zijn. Maar het werd de dag van Rutte en Dijsselbloem. Al weken kijken betrokken partijen met spanning uit naar het moment waarop de FNV haar voorzitter officieel laat onderhandelen over een sociaal akkoord. Het ledenparlement van de grootste vakcentrale van Nederland liet zich daar vrijdag over uit in het Amsterdamse Muziekgebouw aan ’t IJ. Maar vlak daarvoor hielden premier Rutte (VVD) en minister Dijsselbloem (Financiën, PvdA) in Den Haag een persconferentie over een nieuw bezuinigingspakket van 4,3 miljard euro.

Dat het kabinet zo snel na de presentatie van de economische ramingen van het Centraal Planbureau met een gedetailleerde lijst van maatregelen kwam, wekt irritatie in de polder. De onderhandelingen met vakbonden en werkgevers over de bezuinigingsvoorstellen uit het nu al verouderde regeerakkoord moesten überhaupt nog beginnen. Pas maandag hoopt Heerts daar officieel duidelijkheid over te krijgen. Dan weet hij of hij vrij is om te onderhandelen over de WW- en ontslaghervormingen uit het regeerakkoord. Een motie die hem verbiedt daarover te spreken met werkgevers en kabinet, wees Heerts resoluut van de hand. Hij liet zich door zijn achterban niet met „de handen op de rug” naar de onderhandelingstafel sturen. Maar die motie werd wel door dat parlement aangenomen, zo bevestigen bronnen die bij de besloten bijeenkomst aanwezig waren. Heerts wacht maandag een cruciale confrontatie met de Abvakabo. Dan moeten de achttien voorzitters van de FNV-bonden een knoop doorhakken over dat ‘onderhandelingsverbod’.

Om sociale partners tegemoet te komen beloofde Rutte vrijdag eerst in de polder steun te zoeken voor alternatieven, alvorens met de oppositie om de tafel te schuiven. Maar Heerts hield zijn parlement voor dat als het kabinet vasthoudt aan de begrotingskaders voor 2013 en 2014, hij niet eens naar Den Haag gáát voor dat overleg. En als het kabinet er niet in slaagt om werkbare afspraken te maken met bonden en werkgevers, staan er in juni nieuwe verkiezingen voor de deur, zo voorspelde hij.

Niet alleen voor de vakbonden zijn de extra maatregelen pijnlijk – als het aan het kabinet ligt mag zorgpersoneel volgend jaar kiezen tussen loonmatiging of meer banenverlies. Dat raakt uitgerekend de meest betrokkene van Heerts’ club, de Abvakabo. Maar ook werkgevers zullen niet blij zijn, ondanks het uitblijven van een officiële reactie gisteren. Kwamen zij er eind vorig jaar, in de ogen van de vakbeweging, nog redelijk goed vanaf in het regeerakkoord, dit keer worden ze minder gespaard. Zo wil het kabinet de voorgenomen lastenverlichting van 0,6 miljard euro voor komend jaar terugdraaien en een werkgeversheffing invoeren voor hoge inkomens.

Dat kan de sociale partners in elkaars armen drijven. Werkgevers willen een akkoord bereiken waardoor Nederlanders weer geld gaan uitgeven. Het vertrouwen dat een akkoord uitstraalt, ongeacht de inhoud ervan, is cruciaal voor herstel van consumentenvertrouwen, dringt ook door in de Haagse Malietoren, waar de werkgevers zetelen.

Maar dan is het wel zaak dat de FNV aan tafel blijft. De timing van het kabinet om nu met extra bezuinigingsvoorstellen te komen, is op zijn zachts gezegd niet fraai, klinkt het. Maar Dijsselbloem meent dat je anders geen serieuze onderhandelingen krijgt. „Als je niet eerst met een voorstel komt, krijg je het gesprek niet op gang.”