Column

Transformatorhuisje

Bij het fenomeen Beppe Grillo, de Italiaanse populist, krijg ik twee Amsterdamse associaties: Hadjememaar en de Elandsgracht.

Hadjememaar (Cornelis de Gelder) was een drankzuchtige Amsterdamse zwerver, die in 1921 lijsttrekker werd voor de Rapaille Partij, opgericht door een groep kunstenaars en anarchisten die tegen het in 1917 ingevoerde algemeen kiesrecht waren. Zij wilden laten zien dat het zinloos was het volk te laten kiezen – dan zou elke idioot gekozen kunnen worden. Daarom schoven ze de stakkerige Hadjememaar naar voren, die zijn bijnaam dankte aan een liedje uit de gelijknamige revue van Louis Davids.

Programmapunten van Hadjememaar: „De jajem 5 cent, bier ook 5 cent en vrij vissen in het Vondelpark.” Hij werd ermee – twee zetels – in de gemeenteraad gekozen, maar het stadsbestuur wist hem op grond van zijn dronkenschap uit de raad te houden. De Rapaille Partij doofde daarna snel uit, evenals Hadjememaar. Interessante bijzonderheid: een van de oprichters, de kunstenaar Erich Wichman, bekeerde zich later tot het fascisme van Mussolini.

Er zijn grote verschillen tussen Grillo en Hadjememaar, maar wat zij delen is het volstrekte anti-establishment-sentiment: de officiële politiek moet weg.

Nu die Elandsgracht. Het is een drukke zijgracht van de Prinsengracht in de Jordaan. Over de inrichting ervan woedt een strijd tussen de politiek en het volk, die me een sterk Grillo-annex-Hadjememaar-gevoel geeft. ‘De politiek’, dat zijn de regerende partijen van Amsterdam, Grillo/Hadjememaar zijn ‘het volk’ van de Jordaan.

Op de Elandsgracht staat een opmerkelijk lelijk transformatorhuisje, daarachter volgt een even opmerkelijk lelijke beeldengroep met volksmuzikanten als Manke Nelis, Tante Leen, Johnny Jordaan en de ouders van René Froger (cadeautje van zoonlief). Ik kom er regelmatig langs en heb gemerkt dat je ook aan lelijkheid went: het stoort me nauwelijks meer.

Het stadsdeel Centrum – de coalitiepartijen GroenLinks, PvdA en D66 – wil van het transformatorhuisje en een groot aantal parkeerplaatsen op de gracht af; een aantal (800 tot dusver) bewoners probeert dat te voorkomen met een handtekeningenactie. De spanningen lopen hoog op. In Het Parool klaagde een bewoonster, die tegen de actie is, over de slechte sfeer. „Er is me na een inspraakavond toegefluisterd dat ze me wel zouden weten te vinden bij de uitgang.”

Aan het huisje hangt een affiche waarop tegen ‘veryupping’ en ‘dure GroenLinkse hobby’s’ wordt gewaarschuwd. Deze bewoners (veel winkeliers) kiezen voor ‘Variant Nul’: handhaving van de huidige situatie met enkele verbeteringen. Zij zullen met 4.000 handtekeningen een referendum proberen af te dwingen. De politieke partijen trekken de representativiteit van deze bewoners in twijfel.

In de buurtkrant ging galeriehouder Rob Malasch over tot een frontale aanval op de actie: „Want zeg nou eens eerlijk: waar vindt een normaal mens zo’n onvergetelijke gruwel bij elkaar geharkt aan architectonische wansmaak als juist hier aan het zogenaamde Johnny Jordaanplein?”

Variant Nul. GroenLinkse hobby’s. Het klinkt als de taal van Grillo en Hadjememaar. Trekt hier het volk ten strijde tegen het establishment met als inzet: de goede smaak? Misschien. Laten we eerst maar eens afwachten of die 4.000 handtekeningen gehaald worden. Grillo en Hadjememaar mogen in ieder geval nooit onderschat worden, ook niet in de Jordaan.