SNS, 17 januari: spaargeld spuit eruit

De nationalisatie van SNS Reaal was al uniek, de vrijgave van alle corres-pondentie die eraan voorafging, maakt haar nog extra bijzonder.

Zou het moeilijk zijn geweest om op 17 januari in te loggen op de website van de SNS Bank? Duizenden mensen moeten die dag achter hun computer hebben gezeten om hun spaargeld met een paar muisklikken weg te halen bij het noodlijdende concern. Tussen tien uur ’s ochtends en twee uur ’s middags verdween er 50 miljoen spaargeld per uur bij de bank.

Dat vertelde toenmalig SNS-topman Ronald Latenstein een dag later tijdens een overleg met het ministerie van Financiën, De Nederlandsche Bank en de top van SNS Reaal. Dat de enorme hoeveelheden spaargeld werden overgeboekt, kwam vooral door de berichtgeving op tv, zo staat in een verslag van de bijeenkomst.

NOS, Nieuwsuur, Pauw en Witteman. Allemaal hadden ze op 16 januari veel aandacht besteed aan de penibele situatie bij de bank en verzekeraar. Die dag was ook bekend geworden dat Europese Commissie het niet toestond dat ING en ABN Amro zouden meedoen in een redding van SNS Reaal. De koers bereikte daarop een nieuw dieptepunt met 0,84 euro.

Het is allemaal te lezen in de enorme hoeveelheid documenten die het ministerie van Financiën deze week naar de Tweede Kamer heeft gestuurd over de nationalisatie van SNS Reaal. Brieven, rapporten, mailtjes – alles zit er tussen.

De nationalisatie was al uniek (voor het eerst werd de vorig jaar ingevoerde Interventiewet toegepast), zij wordt nu nog eens extra bijzonder door de vrijgave van alle correspondentie tussen de betrokken partijen. Veel nieuwe inzichten levert al dat materiaal overigens niet op.

In grote lijnen is het duidelijk hoe de nationalisatie tot stand is gekomen. Vanaf halverwege 2011 is DNB met Financiën intensief gaan overleggen over de slechte situatie bij SNS Reaal. De problemen werden met name veroorzaakt door aanhoudende verliezen van de vastgoedtak Property Finance. In de documenten worden ook expliciet de claims als gevaar genoemd die het concern nog boven het hoofd hangen vanwege de verkoop van woekerpolissen.

Verder staan er vooral interessante details in. En ook blijkt dat de consument gevoelig is voor slecht nieuws over het bedrijf. Want niet alleen in januari haalden veel klanten spaargeld weg. In juli vorig jaar werd bekend dat SNS Reaal Goldman Sachs had ingehuurd om de verkoop van onderdelen te onderzoeken. Op 2 oktober 2012 schrijft DNB aan Financiën dat SNS Reaal dit meteen merkte. „Het recente nieuws [...] heeft geleid tot een initiële daling van de aandelenkoers met 20 procent en een uitstroom van spaargeld van circa 800 miljoen euro in twee weken.”

Dan schets DNB wat een faillissement van SNS Reaal zou betekenen voor bijvoorbeeld de spaarders. Die hebben op dat moment circa 35 miljard euro bij de bank gestald. Daar zitten ook rekeninghouders tussen die meer dan 100.000 euro spaargeld hebben, de grens voor het depositogarantiestelsel. Dat gaat in totaal om een bedrag van circa 3 miljard euro.

Uit de correspondentie in het najaar van 2012 blijkt ook dat betrokkenen er naar streven dat SNS Reaal op 6 november een „allesomvattende” oplossing presenteert. Die kwam er die dag niet. En in de maanden daarna liep de spanning op.

Op 14 december 2012 presenteert het Britse bureau Cushman & Wakefield een analyse en waardering van de vastgoedtak Property Finance. Het bureau verwacht nog minimaal 2,4 miljard euro verlies en in het slechtste geval zelfs 3,2 miljard euro.

In de weken daarna wordt er veel gecorrespondeerd over dit rapport. SNS is het er niet mee eens. Ernst & Young had de portefeuille ook geanalyseerd en kwam op een veel lager verlies uit. Het verwachte verlies is cruciaal in de onderhandelingen die dan gaande zijn met een consortium onder leiding van de Britse investeerder CVC over een private redding.

Maar Financiën en DNB houden vast aan het rapport van Cushman & Wakefield. De private oplossing met CVC komt er niet. Op 1 februari volgt nationalisatie. Die morgen licht Financiën alle betrokkenen in, zoals het Amerikaanse investeringsfonds MFS, dat een e-mailtje van drie alinea’s krijgt van directeur financiële markten Gita Salden: „The decree takes effect today at 8:30 a.m.”