Open over schaliegas

Wordt schaliegas het nieuwe ‘Frankenfood’? De gemeente Utrecht blijkt minister Kamp per brief te hebben verzocht alle onderzoeken naar mogelijke schaliegasboringen in de regio stop te zetten. Utrecht is tot nu toe verreweg de grootste van bijna veertig gemeenten die zich in wezen ‘schaliegasvrij’ verklaren. De stad stelt bezorgd te zijn over de gevolgen van schaliegaswinning voor de leefomgeving.

De zorg is deels terecht en deels voorbarig. Zij is terecht omdat de ontwikkelingen in het schaliegas wereldwijd zeer snel gaan. Het is inmiddels al bijna overbodig te constateren dat schaliegas en -olie niets minder dan een revolutionaire ontwikkeling zijn. De schattingen over aanwezige en winbare mondiale voorraden variëren sterk, maar duiden op een hoeveelheid die de wereld sterk kan doen veranderen.

De invloed van goedkoop schaliegas maakt op dit moment al de industrie in de VS, waar de gasprijs nog maar eenderde is van de Europese, rendabeler en kan de terugkeer van de bedrijvigheid uit lagelonenlanden daar bevorderen. De revolutie belooft de VS nog vóór 2020 onafhankelijk te maken van het buitenland voor zijn energievoorziening, stelde het Internationaal Energie Agentschap vorig jaar. De geopolitieke gevolgen vergen niet zo heel veel fantasie.

In Europa gaan de ontwikkelingen minder snel. Landen als Polen en Oekraïne zijn het verst met de plannen voor gaswinning. In het westen van het continent heerst vooralsnog argwaan over de gevolgen van de winning voor het milieu. Niet alleen in directe zin, omdat het noodzakelijke kraken (fracken) van schaliegesteente vervuilend kan zijn, maar ook omdat een massale overschakeling op goedkoop gas schone, alternatieve energie uit de markt prijst.

Juist de snelheid en de omvang van de ontwikkelingen werken de zuiverheid van de discussie tegen. Voorkomen moet worden dat voor- en tegenstanders van schaliegaswinning zich ingraven in onwrikbare posities en standpunten, waarna vrijwel geen dialoog meer mogelijk is. De geschiedenis van genetisch gemodificeerde gewassen in Europa is daarvan een recent voorbeeld. Tegenstanders wantrouwen de onbevooroordeeldheid van de wetenschap, een houding die overigens ook de klimaatsceptici weer wordt verweten.

Het is beter als de schaliegaswinning open tegemoet wordt getreden. Onderzoek kan uitwijzen hoe milieuvriendelijk de winning kan worden gedaan en of de onvermijdelijke schade vervolgens opweegt tegen het economische gewin. Als het daarna kan, begin er mee. Als het niet kan, zie er van af. Maar het is niet zinvol om voorbarig de gemeentegrenzen te sluiten.