‘Naar 6 gemeenten in Groningen’

De provincie Groningen moet het aantal gemeenten terugbrengen van 23 naar 6. Alleen zo kunnen ze een vuist maken tegen de oplopende werkloosheid in Groningen, hun financiële problemen (18 gemeenten verkeren in zorgwekkende positie), de leegloop en vergrijzing in delen van de provincie, en zijn ze in staat de taken te verrichten die ze van het Rijk krijgen op het gebied van arbeid, zorg en jeugdzorg.

Dat adviseert de commissie Bestuurlijke Toekomst Groningen, ingesteld door de provincie en de gemeenten. Als de gemeenten en het provinciebestuur het advies overnemen, moet de herindeling uiterlijk eind 2017 een feit zijn.

De commissie hekelt de „bestuurlijke versnippering” waarbij veel gemeenten het eigenbelang voorop stellen. Tussen de stad Groningen en „de ommelanden” bestaat een moeizame verhouding. Een gemeenschappelijke visie ontbreekt, ook bij de provincie die „bemoeizuchtig” is en „te veel met details bezig”. Samenwerking in liefst 86 verschillende verbanden komt „onvoldoende” van de grond, ook vanwege „politiek-bestuurlijke cultuurverschillen”.

Dat kan Groningen zich niet permitteren, schrijft de commissie. De werkloosheid is er dit jaar naar verwachting 9,3 procent (landelijk 7,5), waarbij vooral jongeren de dupe zijn, het besteedbaar inkomen ligt flink onder het landelijk gemiddelde, sociale werkvoorzieningschappen behoren tot de grootste werkgevers. „Er is een gemeenschappelijke strategie nodig om het gebied te helpen.”

Los daarvan krijgen de gemeenten meer taken en verantwoordelijkheden van het Rijk. Daar zijn financiële risico’s aan verbonden, waarschuwt commissielid Sandra Korthuis: „Als twee kinderen een langere periode zware jeugdzorg nodig hebben, kan een gemeente al failliet gaan.” De laatste gemeentelijke herindeling in Groningen dateert van 1990. Nu moeten gemeenten ontstaan van 50.000 tot 90.000 inwoners. In een reactie noemt gedeputeerde Piet de Vey Mestdagh (D66) herindeling „onvermijdelijk”. Hij erkent dat de provincie minder bemoeizuchtig moet zijn. „Als gemeenten groot en sterk zijn, wordt dat makkelijker.”