Doodgeslagen door zes agenten

Een psychotische man werd doodgeslagen in de cel. Wie gaf opdracht hem te ‘kalmeren’? Opnieuw verliezen Belgen hun vertrouwen in justitie.

Een bewakingscamera legde vast hoe Jonathan Jacob in zijn cel smeekt te worden vrijgelaten en hoe hij wegduikt voor klappen van de politie. Op het onderste beeld is hij overleden.

Het waren televisiebeelden die hard aankwamen in België, waar het vertrouwen in politie en justitie al niet groot is: een naakte, wanhopige man van 26 wordt in een politiecel zo hard aangepakt dat hij overlijdt.

Vorige week kwam VRT-programma Panorama ermee naar buiten. De beelden zijn van 6 januari 2010 en pas gisteren deed een officier van justitie een stap opzij, omdat hij jarenlang had gezwegen over zijn bemoeienis met deze zaak.

De man in de cel, Jonathan Jacob, had geen misdrijf gepleegd. Hij had amfetamine gebruikt en was in psychotische toestand door de politie van straat gehaald. Een psychiatrisch ziekenhuis wilde hem niet opnemen omdat hij agressief reageerde toen hij de isoleercel in moest.

De politie – in Mortsel, bij Antwerpen – kreeg van het openbaar ministerie te horen dat Jonathan Jacob onder dwang gekalmeerd moest worden. Daarna zou het ziekenhuis hem wel accepteren.

Een speciale eenheid, getraind om zware misdadigers te arresteren, kwam hem in bedwang houden en een dokter zou hem een injectie geven. Op bewakingsbeelden is te zien hoe Jonathan Jacob door zes mannen wordt gestompt en geslagen. Hij bezwijkt aan inwendige bloedingen.

Wie bij het openbaar ministerie was verantwoordelijk voor de opdracht aan de politie? De Antwerpse officier van Justitie Herman Dams gaf pas deze week toe dat híj met de politie contact had gehad over Jacob. Drie jaar lang had Dams daar niets over gezegd. Gisteren zei de Belgische minister van Justitie dat Dams tijdelijk ophoudt met zijn werk. Het Antwerpse openbaar ministerie begint een tuchtprocedure tegen hem.

Maar politici in België hebben twijfels over dat onderzoek. De vader van Jonathan Jacob had eerder al in Antwerpen een klacht ingediend over het dossier van zijn zoon, omdat er volgens hem informatie werd achtergehouden. Een Kamerlid van de liberale Open VLD die het dossier kent, zei deze week in het parlement dat er genoeg aanwijzingen waren voor valsheid in geschrifte. Maar de procureur-generaal had de zaak geseponeerd. En juist die procureur-generaal, Yves Liégois, leidt nu de tuchtprocedure tegen Dams.

En er is nog iets: deze procureur-generaal heeft al heel lang een probleem met Dams over de aanpak van een grote fraudezaak van Antwerpse diamantairs. Hun ruzie liep de afgelopen jaren zo hoog op dat die in de Belgische media de ‘diamantoorlog’ wordt genoemd, of ‘diamantgate’.

Meteen toen de procureur-generaal afgelopen dinsdag had gehoord dat zijn tegenstander Herman Dams zich met de zaak van Jonathan Jacob had bemoeid, riep hij de pers bij elkaar om dat te melden. Hij zou de zaak grondig gaan onderzoeken.

Maar was dit de manier om het vertrouwen bij burgers in hun politie en justitie te herstellen? Politici vroegen aan de minister van Justitie om het tuchtonderzoek over te laten aan het openbaar ministerie in een andere stad, maar dat gebeurt nu niet. Het Hof van Cassatie zal wel toezicht houden op de tuchtzaak. En er komt een nieuw onderzoek naar het optreden van de speciale politie-eenheid.

De vader van Jonathan Jacob zei in De Standaard dat er van hem niemand ontslagen hoeft te worden. „Het enige wat ik vraag, is dat mensen hun verantwoordelijkheid nemen. Dat ze uitkomen voor wat ze gedaan hebben en dat ze toegeven dat ze fouten hebben gemaakt.”