'Onregeerbaar' Italië wacht op Beppe Grillo

Na nipte winst is Bersani aan zet om een regering te vormen in Italië. Mogelijk krijgt hij bij bepaalde zaken steun van Grillo.

Hij is de man die het voortouw moest nemen. Aan het eind van een dag vol wereldwijde onrust en twijfel op de financiële markten vatte Pier Luigi Bersani de verkiezingsuitslag op een sobere toon samen: „Wie er niet in slaagt de regeerbaarheid van het land te garanderen, kan niet zeggen dat hij heeft gewonnen. We hebben niet gewonnen, ook al zijn we als eerste geëindigd.”

Schijnbaar ontspannen stond de leider van de Democratische Partij in het Huis van de Architectuur in Rome, af en toe vragen beantwoordend met een hand in zijn zak. De toon was afgemeten. Een lachje kon er niet af. Want het is duidelijk dat Bersani voor een eventueel premierschap volledig afhankelijk is van de grillige Grillo.

Bersani’s coalitie werd, met een miniem verschil met rechts, op het nippertje de grootste partij in de Kamer van Afgevaardigden. Daarom liggen de openingszetten in het politieke schaakspel bij hem. Veel opties heeft Bersani niet. In de Senaat heeft hij, ook met de steun van scheidend premier Monti, geen meerderheid.

De deur naar Berlusconi hield hij stevig dicht. Gesteund door een spectaculaire opleving suggereerde Berlusconi gisteren dat hij wil praten over een brede coalitie. „Iedereen moet bereid zijn een offer te brengen. Het kan niet zo zijn dat Italië niet wordt bestuurd.” Ik doe niet mee aan „diplomatieke balletten’’, was de reactie van Bersani. „Samenwerking met Berlusconi past niet in de vernieuwing die het land nodig heeft.”

Op verschillende manieren probeerde hij een brug te slaan naar de aanhangers van Grillo, die met 25 procent van de stemmen de grootste partij werd (al haalden de allianties van Berlusconi en Bersani meer stemmen, hun partijen bleven achter bij Grillo). „Wij moeten een voorstel voor verandering dragen”, zei Bersani. Hij wil het parlement voorstellen doen, „en dan moet iedereen zijn verantwoordelijkheid nemen”. Bersani suggereerde dat hij wil pogen een minderheidskabinet te vormen dat in de Senaat wordt gesteund door de grillini, de parlementariërs van Grillo. „Tot nu toe hebben zij gezegd: iedereen naar huis’’, zei Bersani. „Nu zijn ze er ook. Of ze gaan ook naar huis, of ze moeten zeggen wat ze willen doen voor hun land.”

In zijn vijf prioriteiten zitten veel uitnodigingen aan Grillo’s partij. Hervorming van de politieke instellingen, verlaging van de kosten van de politiek, meer aandacht voor ‘moraal’; dat zijn ook Grillo’s hoofdpunten. De twee andere prioriteiten van Bersani zijn „verdediging van de groepen die het meest blootstaan’’ aan de crisis en „werken aan een nieuw Europees beleid ten opzichte van werk”. Ook daarin zullen de grillini zich kunnen herkennen.

Maar Grillo zelf wees gisteren in een gesprekje met journalisten aan het hek voor zijn villa bij Genua elke vorm van een coalitie af. „Wij zijn tegen dat soort verbonden. We zullen het wet voor wet bekijken. Wij zijn geen beweging van protest, wij zijn een beweging van ideeën.”

Duitsland en Frankrijk: pagina 10-11