Artsen durven fouten niet meer te melden na lek

Onder ziekenhuispersoneel is grote onrust ontstaan nadat de calamiteitenlijst van de Inspectie voor de Gezondheidszorg vorige week bij RTL Nieuws bleek te zijn terechtgekomen. Hoewel het tv-programma de lijst van mogelijke fouten in ziekenhuizen niet integraal publiceerde, zeggen artsen nu tegen hun ziekenhuisbestuur dat ze calamiteiten niet meer zullen melden aan de inspectie als die er zo slordig mee omgaat.

Dit bleek gisteren op een symposium over patiëntveiligheid, georganiseerd door de VVD-fractie in de Tweede Kamer. Margot van der Starre, directeur van ziekenhuiskoepel NVZ, zei dat tal van bestuurders haar vorige week hebben gebeld met deze zorgen. Niet alleen stonden patiëntgegevens op de gelekte lijst, maar ook namen van betrokken artsen en verpleegkundigen. Een calamiteit is een behandeling die ergens fout is gegaan. Melding duidt niet per se op nalatigheid. De gang van zaken wordt, als het goed is, juist onderzocht door de inspectie.

Gemiddeld sterven 2.000 patiënten per jaar ‘vermijdbaar’ in een ziekenhuis. Een veelvoud houdt blijvende schade na een medische fout. Dat was de aanleiding voor het symposium. Om zicht op die fouten te krijgen en ze beter te kunnen voorkomen, zo was de consensus gisteren, is het belangrijk dat artsen en verpleegkundigen durven melden en niet meteen publiekelijk worden ‘onthoofd’ als ze dat doen.

De roep om calamiteiten voortaan direct openbaar te maken, stuit daarom ook op verzet, zei Piet Batenburg, directeur van het Eindhovense Catharinaziekenhuis. „De veiligheidscultuur waar wij vier jaar aan hebben gewerkt en waarbij artsen zich veilig voelen om fouten te melden, wordt dan in één klap vernietigd.”

Tegelijk valt er veel te verbeteren voor patiënten die slachtoffer zijn van een medische fout, bleek gisteren. Uit enquêtes van patiëntenfederatie NPCF blijkt dat 63 procent van de patiënten geen gesprek met het medische team kreeg na een fout, laat staan excuses. Onderzoeker Rolinka Wijne (UvA en Erasmus) stelde dat veel fouten niet tot een schadeclaim leiden, omdat het de patiënt jaren kost om te bewijzen dat hij schade heeft geleden door een fout. „Dat kunnen ze gewoon niet betalen.” Zij bepleit omkering van de bewijslast: niet de patiënt zou hoeven aantonen dat hij is benadeeld door een fout, maar de dokter zou moeten bewijzen dat dat niet zo is.