Met de laptop in de orkestbak

Olafur Arnalds componeert klassiek op zijn laptop Het IJslandse wonderkind voelt zich niet gebonden aan de regels van het klassieke genre „Ook mannen met metalshirts moeten in het publiek staan”

Dat Olafur Arnalds (24) nooit een klassieke componist van de oude stempel zou worden, zat er, met een verleden van metal en bands met namen als Fighting Shit, dik in. Maar tegenwoordig merkt hij dat het klassieke genre hem beetje bij beetje in de armen sluit. „Ze moeten wel om te kunnen overleven”, zegt hij.

Jaren geleden stapte de IJslandse Arnalds vol goede moed en leergierig de schoolbanken van de universiteit te Reykjavik in. Zijn studie? Klassieke muziek. Doel? De beste worden. Maar niet alles liep zoals gepland: een kleine twaalf maanden later stond hij weer op straat, gefrustreerd door de wetenschappelijke manier waarop musici hun werk benaderen en bang gemaakt door de klassieke elite.

Nu staat Arnalds op het punt het genre aan een nieuwe generatie te geven. „Ik schrijf mijn muziek niet voor mijn oma”, zegt hij. „Als ik een show speel, vind ik het mooi om verschillende generaties in het publiek te zien staan. Ouders met kinderen, mannen in metalshirts en ga zo maar door. ”

Deze week presenteert Arnalds zijn derde album, For Now I Am Winter. Het is zijn meest ambitieuze plaat tot nu toe. Hij werkt samen met een volledig orkest en laat zijn composities meerdere malen begeleiden door een vocalist.

Hij wordt gezien als het enfant terrible van de klassieke scene. Jarenlang werd zijn muziek weggezet als nonsens. Maar nu verovert hij beetje bij beetje de harten van zowel het oude als het nieuwe publiek.

Hij is nooit van de veilige aanpak geweest, laat zich niet beperken door de gangbare regels van klassiek. Veel van zijn composities komen tot stand op zijn laptop. Hij verwerkt experimentele beats in traditionele toetsen- en strijkpartijen. Dat levert liedjes op die in essentie klassiek zijn, maar tegelijkertijd een brug slaan naar pop. Een strijkpartij kan plotseling worden afgekapt door een elektronische break, zonder dat het ten koste van de compositie gaat.

Hij ergert zich aan de werkwijze van veel klassieke musici, die muziek schrijven alsof het een ingewikkelde formule is. Vooral omdat zijn publiek getrokken wordt door de emotie in zijn spel. Emotie die in de traditionele stukken verstopt zit achter een scala aan regels en schema’s. „Als je daar als leek naar luistert, voel je helemaal niets”, zegt hij. „Je moet de stijl bestudeerd hebben om hem te kunnen waarderen. En dat is precies wat ik niet wilde, want zo blijft het genre hangen in dat elitaire clubje. Ik wil mensen raken.”

Zijn eerste album Eulogy For Evolution kwam zes jaar gelden uit: een neoklassiek meesterwerk dat in thematiek het leven van geboorte tot dood omhelst. Verteld door vaak niet meer dan zijn minimalistische pianospel. „Ik weet niet eens of ik zo’n album nog een keer kan maken”, zegt Arnalds nu. „Destijds dacht ik helemaal nergens over na: ik ging gewoon zitten en zag wel wat er uit zou komen. Dat bleek emotie, misschien wel omdat die tijdens mijn studie zo was weggestopt.”

Het afgelopen jaar heeft Arnalds zich niet beperkt tot het schrijven van For Now I Am Winter. Zo schreef hij de soundtrack voor de nieuwe serie Broadchurch en de film Gimme Shelter, en produceerde en schreef hij voor IJslandse popsterren en werkte hij samen met een scala aan gelijkgezinde muzikanten.

„Het componeren van muziek voor films en tv heeft mij een betere muzikant gemaakt”, zegt Arnalds. „Of in ieder geval een efficiëntere. Als je met heel veel verschillende mensen tegelijk werkt, is het onmogelijk om niets van ze op te pikken. Voor mij was het belangrijk om grenzen te leren trekken. For Now I Am Winter is misschien wel mijn meest ambitieuze en grootse plaat tot nu toe, maar als je wil, kun je het ook als iets kleins zien.

„Toen ik begon was er nog helemaal geen klassieke scene die het aandurfde om buiten de gebaande paden te treden”, vertelt hij. „Ik had het gevoel dat ik er alleen voor stond. Mijn werkwijze en composities werden door de elite weggezet als kitsch. Nu merk ik dat de denkwijze beetje bij beetje begint te veranderen. Er zijn meer jonge muzikanten die er zin in hebben. Het genre heeft nu door dat het onmogelijk is om de nieuwe stroming muzikanten weg te zetten als een stelletje proleten. Klassiek moet wel veranderen om te kunnen overleven.”

For Now I Am Winter is nu uit. Olafur Arnalds tourt in mei door Nederland met een strijkkwartet. Dit najaar komt hij terug met een volledig orkest.