Saai, miserabel en nutteloos

L ees de kop en ween, want dit werd vorige week gezegd over het klassieke schaak, bij de opening van het Aeroflot Open in Moskou. Sinds het begin, in 2002, gold dit als het sterkste open toernooi ter wereld en ook dit jaar was het weer sterk, maar het was anders geworden; het was nu een rapidtoernooi.

Arkady Dvorkovitsj is vicepremier van Rusland en ook voorzitter van de raad van bestuur van de Russische schaakbond. Hij legde uit waarom de verandering nodig was geweest. De sponsor had het klassieke schaak saai, miserabel en nutteloos genoemd en geëist dat het toernooi dynamisch en modern zou worden. Rapidpartijen en vluggertjes dus.

Elf jaar lang heeft Aeroflot een evenement betaald dat nu saai, miserabel en nutteloos wordt genoemd. Er moet daar een nieuwe leider zijn gekomen die een geurspoor achter wil laten door dingen te hervormen waar hij geen verstand van heeft.

Ik heb nooit aan dat Aeroflottoernooi meegedaan, maar ik was er in 2002 als journalist. De vlucht naar Moskou was bijna gratis en het toernooi was in Hotel Rossija, waar iedereen ook logeerde. Het hotel was een enorme en lelijke steenklomp, maar de kamers waren ruim en goedkoop, er waren tientallen restaurants en het lag in het hartje van Moskou, op een steenworp afstand van het Kremlin. Niet dat iemand het overigens in zijn hoofd kreeg om een steen naar het Kremlin te gooien.

Rossija werd in 2006 afgebroken en het Aeroflot Open verhuisde naar een minder spectaculaire locatie, maar het bleef een prachtig toernooi.

Voorbij, voorbij, in ieder geval in de oude vorm.

De Israëlische grootmeester Emil Sutovsky, die er vaak meedeed, weende bittere tranen: „Droevig nieuws komt uit Moskou. Het beroemde Aeroflot Open is gestorven aan een lange en ernstige ziekte.” Was het echt zo ziek? Vorig jaar werd het nog steeds het sterkste Open ter wereld genoemd en er deden toen zeven spelers mee met een rating van 2700 of meer.

Modern en dynamisch was dit jaar zeker de ontknoping. In het beslissende vluggertje van de tiebreak tussen Sergei Karjakin en Alexander Grisjtsjoek had Grisjtsjoek aan remise genoeg om het rapidtoernooi te winnen. Hij is een snelheidsduivel die met de vlag op vallen nog wonderen kan verrichten, maar nu verloor hij kostbare seconden door een stuk om te gooien. Met een dame tegen een toren overschreed hij de tijd, terwijl Karjakin nog twee seconden op de klok had. Ik hoop dat de sponsor genoten heeft.

Ter ere van het verguisde klassieke schaak is hier nog een partij uit het toernooi in Baden-Baden waar ik vorige week al over schreef, en dat tenslotte werd gewonnen door Anand.

Anand-Daniel Fridman, Grenke Chess Classic, Baden Baden 2013

1. e4 e5 2. Pf3 Pf6 3. Pxe5 d6 4. Pf3 Pxe4 5. d4 d5 6. Ld3 Pc6 7. 0-0 Le7 8. c4 Pb4 9. Le2 0-0 10. Pc3 Lf5 11. a3 Pxc3 12. bxc3 Pc6 13. Te1 Te8 14. cxd5 Dxd5 15. Lf4 Tac8 16. h3 h6 17. Pd2 Pa5 18. Lf3 Dd7 19. Pe4 Tcd8 Tot zover een bekende variant van het Russisch waarin de witspelers over het algemeen weinig bereiken. Anand komt nu met een nieuw idee dat een verraste tegenstander aan het bord voor grote problemen stelt. 20. Ta2 b6 21. Tae2 Een zet die wits stelling zeer versterkt, maar het betekent een pionoffer. 21...Lxa3 22. Lg4 De pointe. Als zwart deze loper neemt, wint wit na 22...Lxg4 23. Pf6+ gxf6 24. Txe8+ Txe8 25. Dxg4+ Dxg4 26. Txe8+ op slag. 22...Tf8 Zwart geeft zijn pion terug en komt duidelijk in het nadeel. Waarschijnlijk had hij 22...Le6 moeten doen, maar dat zou tot complicaties leiden die aan het bord onmogelijk berekend konden worden. Na 22...Le6 23. Lxh6 heeft zwart twee manieren om materiaal te winnen: A. 23...Lxg4 (nu kan het wel) 24. Pf6+ gxf6 25. Txe8+ Txe8 26. Txe8+ Kh7 27. De1 Kxh6. Zwart krijgt twee stukken voor een toren, maar zijn koning is in gevaar. B. 23...f5 24. Pg5 (24. Lg5 hoeft zwart niet te vrezen) Lc4 25. Lxf5 Lxe2 26. Db1 Ld3 27. Txe8+ Txe8 28. Lxd3 gxh6 29. Lb5 Dg7. Dit is al ingewikkeld genoeg, maar er zijn nog allerlei andere varianten. Volgens Houdini zijn de kansen gelijk. 23. Lxf5 Dxf5 24. Lxc7 Wit heeft nu zijn zin. Hij heeft zijn pion terug en sterke troepen in het centrum. 24...Td7 Misschien was 24...Td5 beter. 25. Le5 f6 26. Pg3 De6 27. Da4 Pc4 Iets beter was 27...fxe5, al komt wit dan een pion voor.

28. Ld6 Deze elegante zet is een onprettige verrassing voor zwart. Na 28...Dxd6 29. Dxc4+ Kh8 30. Da2 kan zwart zijn loper niet redden. 28...b5 Er zit niets anders op, maar nu wint wit een kwaliteit. 29. Txe6 bxa4 30. Lxf8 Kxf8 31. Ta1 Lb2 32. Txa4 Pb6 33. Ta6 Wit kon sneller winnen met 33. Txb6 axb6 34. Pe2 Tc7 35. Ta2 Lxc3 36. Tc2 met stukwinst, maar het maakt niet veel uit. 33...Lxc3 34. Pf5 Lb4 35. Te2 Kf7 36. Tea2 Pc8 37. g4 g6 38. Pxh6+ Kg7 39. g5 fxg5 40. Pg4 Txd4 41. Tc2 Pe7 42. Txa7 Ld6 43. Kg2 Kf7 44. Te2 Lb4 45. Te5 Ld6 46. Txg5 Ke6 47. Ta6 Zwart gaf op.