Slachtoffer mag in proces gewenste straf noemen

Slachtoffers van misdrijven mogen straks uitgebreider het woord voeren in de rechtszaal. Zo mogen ze vertellen welke straf zij de verdachte toewensen.

Dat staat in een brief over slachtofferbeleid die staatssecretaris Teeven (Veiligheid en Justitie, VVD) vandaag naar de Tweede Kamer heeft gestuurd. De bewindsman kondigt aan dat hij in de loop van dit jaar met een wetsvoorstel zal komen om het spreekrecht uit te breiden.

In de brief komt Teeven ook met andere voorstellen. Zo wil hij dat de privacy van slachtoffers beter beschermd wordt, bijvoorbeeld door veelvuldig noemen van de volledige naam tijdens het proces te beperken. De staatssecretaris wil daarover overleg met het Openbaar Ministerie en de Raad voor de Rechtspraak.

Daarnaast wil Teeven dat de begeleiding van slachtoffers verbeterd wordt en dat ouders van minderjarige slachtoffers namens hun kinderen een schadevergoeding kunnen eisen bij de daders („invoegen” in het strafproces). Ook bekijkt de staatssecretaris of er een „slachtoffertaks” kan komen: een verplichte bijdrage van daders aan een fonds voor slachtofferhulp.

Slachtoffers hebben sinds 2005 het recht het woord te voeren tijdens een rechtszaak, maar ze moeten zich beperken tot het schetsen van de impact die het misdrijf op hun leven heeft gehad. In 2011, tijdens het proces tegen de Amsterdamse kinderverkrachter Robert M., gaf de rechter ook de ouders van misbruikte kinderen de gelegenheid om te spreken, ofschoon zij niet direct slachtoffer waren. De rechtbank liep daarmee vooruit op verandering van de regelgeving.

Teeven wil het spreekrecht nu uitbreiden met het noemen van een strafmaat. „Het slachtoffer mag straks zeggen dat de verdachte wat hem betreft tien jaar, of levenslang, de cel in moet”, laat een woordvoerder van het ministerie van Justitie weten. In de praktijk geven rechters sommige slachtoffers nu al de gelegenheid dit te doen; Teeven wil er een wettelijke grondslag aan geven. Of slachtoffers de daders straks ook de doodstraf – die in Nederland niet bestaat – mogen toewensen, kan het ministerie niet zeggen. „Dat zal blijken als het wetsvoorstel wordt ingediend.”

De brief van Teeven is een uitwerking van de plannen uit het regeerakkoord. De timing van de brief is niet geheel toevallig: vandaag is het de Dag van het Slachtoffer.