Insect voelt elektrisch veld van bloem

Elektrostatisch poeder (rechterhelft) maakt elektrisch veld boven bloem zichtbaar.
Elektrostatisch poeder (rechterhelft) maakt elektrisch veld boven bloem zichtbaar.

Hommels kunnen het zwakke elektrische veld van een bloem waarnemen. Bloemen lokken insecten dus niet alleen met geuren en kleuren, maar ook met elektrische signalen, concluderen vier biologen van de University of Bristol. Vandaag maakten de Britten hun ontdekking bekend in het wetenschappelijke tijdschrift Science.

Hommels (Bombus terrestris) en bijen (Apis melifera) bouwen van nature een positieve, elektrostatische lading op tijdens hun vlucht. Bloemen dragen, op heldere dagen, juist een negatieve lading. Biologen hadden al bedacht dat de negatief geladen stuifmeelkorreltjes dus aangetrokken worden door de positief geladen hommel. Het stuifmeel blijft dus uit zichzelf ‘plakken’ aan het pluizige hommellijf.

Met kunstbloemen bekeken de onderzoekers of hommels dit potentiaalverschil kunnen voelen en uitbuiten. Alle bloemen waren identiek, op hun lading en beloning na: de negatief geladen bloemen waren gevuld met een zoete suikeroplossing, de geaarde bloemen bevatten bittere kinine.

Na veertig proefvluchten werden elf hommels tien keer losgelaten in de bloemenarena. In tachtig procent van hun vluchten vlogen de getrainde hommels direct op een geladen bloem met zoete beloning af.

Ook in combinatie met andere bloemsignalen was het elektrische veld een belangrijke prikkel voor de hommels. Als de geladen en ongeladen kunstbloemen bovendien verschillend gekleurd waren, leerden de hommels sneller waar het suikerwater te halen was dan wanneer de bloemen alleen verschilden in kleur: binnen 25, in plaats van 35 vluchten.

Zodra hommel en bloem elkaar raken, wisselen de twee lading uit. In een proef met hommels en petunia’s, was de oorspronkelijke negatieve lading van de petunia’s na anderhalve minuut hersteld. In principe moet een hommel deze elektrische ‘voetafdruk’ van een voorganger kunnen voelen. Veldproeven moeten uitwijzen hoe insecten van lading gebruik maken.

In een persbericht van de University of Bristol opperen de onderzoekers dat de hommels de lading met hun haartjes voelen, ongeveer zoals overeind staande armhaartjes een tintelend gevoel geven in de buurt van een statisch geladen ballon.