Regering Bulgarije valt na protesten

A wounded protester speaks to riot policemen during a protest against high electricity prices in Sofia, on late Tuesday, Feb. 19, 2013. Bulgaria's prime minister announced on Tuesday that the license held by a Czech company for power distribution in parts of the Balkan country will be revoked following protests against high electricity prices. (AP Photo/Valentina Petrova)
A wounded protester speaks to riot policemen during a protest against high electricity prices in Sofia, on late Tuesday, Feb. 19, 2013. Bulgaria's prime minister announced on Tuesday that the license held by a Czech company for power distribution in parts of the Balkan country will be revoked following protests against high electricity prices. (AP Photo/Valentina Petrova) AP

Woede over groeiende armoede en bezuinigingen heeft vanochtend geleid tot de val van de regering in Bulgarije. Na tien dagen van straatprotesten kondigde premier Bojko Borisov zijn aftreden aan.

Aanleiding voor de onvrede zijn de energierekeningen voor januari. Die vallen, middenin de winter, extra hoog uit door een prijsverhoging van 13 procent in 2012. In verschillende steden werd geprotesteerd, tegen de regering maar ook tegen buitenlandse energiemaatschappijen.

Mensen verbrandden hun energierekeningen op straat. De minister voor Energie werd aangevallen. Enkele keren liepen de protesten uit de hand en werd politie ingezet om demonstranten in toom te houden. Gisteravond nog kwam het tot ongeregeldheden in de hoofdstad Sofia. Daarbij vielen veertien gewonden.

Aanvankelijk probeerde Borisov, een centrum-rechtse populist die sinds 2009 regeert, de onvrede te sussen door de minister van Financiën te ontslaan en energieprijzen met8 procent te verlagen. Ook zei hij gisteren dat de vergunning wordt ingetrokken van CEZ, een Tsjechische energiemaatschappij. CEZ is een van drie buitenlandse bedrijven die in Bulgarije stroom leveren.

Sinds de energiemarkt deels is geprivatiseerd zijn zij het gezicht van de stijgende kosten van levensonderhoud, hoewel de Bulgaarse overheid de tarieven vaststelt.

Vooral gepensioneerden, die vaak moeten rondkomen van minder dan honderd euro per maand, kunnen de energiekosten niet meer opbrengen. Burgers verwijten de regering alleen maar te bezuinigen en niets te doen om de economie van Bulgarije te verbeteren.

Borisov hoopte dat Bulgarije binnen een paar jaar kan toetreden tot de eurozone. Hij deed er de afgelopen jaren veel aan om het begrotingstekort te verlagen. De bezuinigingen die daarvoor nodig waren komen bovenop het wegvallen van buitenlandse investeringen als gevolg van de economische crisis in Europa. De diepe recessie in buurland Griekenland raakt Bulgarije ook hard.

Bulgarije trad in 2007 toe tot de Europese Unie en is sindsdien naar veel maatstaven de armste lidstaat. De levensstandaard is er 45 procent van het gemiddelde in de EU. Ter vergelijking: in Tsjechië, dat in 2004 toetrad, is die inmiddels 80 procent. Burgers hadden gehoopt meer van de EU-toetreding te profiteren, maar de crisis gooide roet in het eten. De economie groeit nog licht, tot 0,5 procent per jaar. Dat is niet genoeg om de koopkracht op peil te houden.

De laatste twee jaar is de werkloosheid opgelopen naar 12,3 procent volgens Eurostat, het statistische bureau van de EU. In werkelijkheid ligt de werkloosheid hoger. Doordat in Bulgarije amper sociale voorzieningen zijn, laten veel mensen na zich als werkloos te registreren. In plaats daarvan trekt een deel van de bevolking naar elders in de EU om werk te zoeken.

Tot nu toe was die optie in onder meer Nederland en Duitsland nog beperkt. Maar volgend jaar vervallen de restricties op toelating van Bulgaarse en Roemeense werknemers.

Het is nog onduidelijk of nu vervroegde verkiezingen volgen. Parlementsverkiezingen stonden al gepland voor juli.