Opstand tegen de hoge salarissen wint terrein

Er moeten lange gezichten te zien zijn geweest bij de favoriete liefdadigheidsorganisaties van Daniel Vasella. Deze vertrekkende topman van het Zwitserse farmaconcern Novartis had beloofd de komende zes jaar zijn hele gouden handdruk van 72 miljoen Zwitserse frank (58 miljoen euro) weg te geven. Toch zal er nog veel méér geglimlacht worden na de bekendmaking dat de transactie, inclusief concurrentiebeding, niet doorgaat. Het bestuur van Novartis is gecapituleerd voor woedende Zwitserse burgers, verontwaardigde aandeelhouders en geïrriteerde analisten.

De Vasella-zaak was ongetwijfeld een extreem geval. Hij zou een ongebruikelijk groot geldbedrag hebben ontvangen om zich te gedragen zoals hij zich toch al zou hebben gedragen. Hij zou immers wel gek zijn om de concurrentie aan te gaan met een concern waarin hij nu al een pakket aandelen en opties bezit ter waarde van ruim 300 miljoen dollar. En Zwitserland is waarschijnlijk wereldleider in de opstand tegen de hoge salariëring van topfunctionarissen. Uit opiniepeilingen blijkt dat de kiezers op 3 maart een wet zullen steunen die een aantal soorten vergoedingen bij beursgenoteerde bedrijven in de ban zal doen en de goedkeuring van de aandeelhouders zal eisen voor bonussen voor hoge topfunctionarissen.

Maar de gouden handdruk voor Vasella was slechts een flagrant voorbeeld van de extravagante vergoedingen voor leiders uit het bedrijfsleven, die overal voorkomen en politiek steeds minder aanvaardbaard lijken te worden. De lange recessie en de onverschilligheid van de bazen van bijna failliete banken lijken er een uitgemaakte zaak van te hebben gemaakt dat je hiermee de kiezers op je hand krijgt. De verwachtingen over inkomens ergeren iedereen behalve de huidige of toekomstige topmanagers van banken.

De terugtrekking van Novartis zal zeker niet de laatste zijn, maar misschien wel een van de meest in het oog springende. De activisten onder de aandeelhouders zullen zich gesteund voelen, bedrijfsbesturen en bazen zullen bang zijn voor het vooruitzicht in een kwaad daglicht te worden gesteld. Het is bijna onmogelijk geworden een salaris van meer dan 10 miljoen dollar per jaar te rechtvaardigen, of van zelfs maar 1 miljoen dollar per jaar, als het gemiddelde salaris 40.000 tot 50.000 dollar bedraagt, aldus berekeningen van de OESO. Je loopt het risico voor hebzuchtig te worden uitgemaakt als je het toch probeert.

Eén van de redenen dat de salarisniveaus van topmanagers zo snel zijn gestegen, was de veronderstelde noodzaak om gelijke tred te houden met de concurrentie. Nu de campagne voor solidariteit tussen de werknemers de bestuurskamers heeft bereikt zou de nieuwe marsroute wel eens in omgekeerde richting kunnen zijn: naar het minst controversiële – en dus minst royale – niveau.

BreakingViews is een dagelijks financieel commentaar uit het buitenland. Vertaling Menno Grootveld.