Opeens heeft je collega meer recht op de winst

Wie ooit lid is geweest van een sportvereniging herkent het subtiele onderscheid. Je hebt de gewone leden en je hebt de actieve leden. Die laatste groep is er om je bardienst over te nemen als je moet overwerken, de dj te regelen voor het clubfeest of de toernooien tot leven te wekken. Ze ontlenen er een zekere status aan: „Ik heb meer over voor de club dan jij.” En dat leidt tot bepaalde privileges. Al worden die vaak niet uitgesproken. Is er een wachtlijst voor de competitie, dan hoeft het lid uit de toernooiencommissie waarschijnlijk niet mee te loten.

Tot dusver alles pais en vree. We zien het door de vingers als erkenning voor het opofferen van de vrije zondag. Maar wat als die actieve leden menen ook recht te hebben op een deel van de baromzet? Dat komt de sfeer op de club waarschijnlijk niet ten goede.

Het is precies het dilemma waar werkgevers voor staan. Vakbonden zien hun ledentallen teruglopen en willen kunnen laten zien dat het loont om lid te worden. Zonder de bonden komen er immers geen cao-afspraken tot stand waar alle werknemers, lid of niet, van profiteren. Leden moeten dus iets extra’s krijgen. 1.000 euro aan scholingsbudget, bijvoorbeeld. Het lukte de vakbonden FNV Bondgenoten en De Unie daarover een afspraak te maken met pensioendienstverlener Timeos, bleek deze week. En dat zouden meer bedrijven moeten doen, zei FNV Bondgenoten-voorzitter Henk van der Kolk in een reactie. Hij deed een oproep aan PvdA-minister Lodewijk Asscher van Sociale Zaken om cao-afspraken, inclusief vakbondsvoordeel, ook aan de rest van de sector op te leggen. Haags beleid is er nu juist op gericht om dat te voorkomen.

Schrik bij de werkgevers. Want hoewel zij op kleine schaal niet vies zijn van een vakbondsvoordeeltje op zijn tijd, zeker niet als dat een ellenlange reorganisatie of cao-conflict uit het slop weet te trekken, beleid moet het niet worden. En vooral: er moet geen ophef over ontstaan. Wat dat is precies de reden waarom bedrijven liever in één keer de arbeidsvoorwaarden voor alle werknemers uitonderhandelen met een vakbond dan dat ze met iedere werknemer apart om de tafel moeten. Een cao of een sociaal plan geeft rust op de werkvloer. Werknemers weten waar ze aan toe zijn en ontlenen aan de cao dezelfde rechten. Dat principe lijkt nu verstoord. Wie de bardiensten aan zijn clubgenoot overlaat, moet erop kunnen vertrouwen dat hij ondertussen geen gelegitimeerde greep in de kas doet. ‘Gewone’ werknemers zullen er niet gerust op zijn.

Ellen de Bruin is een weekje weg. Economieredacteur Ariane Kleijwegt vervangt haar op deze plek.