Koraal bouwt zichzelf op met een 'steiger' van 26 eiwitten

Een groep Amerikaanse wetenschappers heeft tot in detail ontrafeld hoe een koraalrif groeit. Het koraal maakt eerst een ‘steiger’, bestaande uit 36 verschillende eiwitten. Dat zorgt voor hechting aan de ondergrond. Op die matrix zet zich langzaam kalk af, waarna er weer nieuw eiwit op komt. Dat beschrijven de onderzoekers vandaag in het wetenschappelijke tijschrift Proceedings of the National Academy of Sciences.

Koraalriffen takelen wereldwijd af. De dreiging komt voor koraalriffen van verschillende kanten: temperatuurstijging van het zeewater, vervuiling, vissers die explosieven gebruiken, roof voor gebruik in aquaria. Aangezien koraalriffen enorm rijk zijn aan dieren en planten, vermindert de biodiversiteit zienderogen als het koraal verdwijnt.

De Amerikaanse groep wetenschappers van de Rutgers University in New Jersey bestudeerde de steenkoraal Stylophora pistillata, die in tropische wateren rond Australië en Indonesië wordt aangetroffen. Ook in de Dode Zee komt hij voor. Maar steeds minder. Dit bloemkoolachtig koraal staat bij de internationale natuurbeschermingsorganisatie IUCN op de lijst met bedreigde diersoorten.

Koraal bestaat uit honderden tot vele duizenden individuele poliepen. De Amerikaanse wetenschappers hebben vastgesteld dat die poliepen aan hun onderkant een mix van 36 eiwitten uitscheiden. De eiwitten vormen daar een soort matrix – de wetenschappers noemen het ook wel een steiger. In de ruimtes ertussen ontstaan vervolgens kristallen van de kalkachtige mineralen aragoniet of calciet. De matrix wordt afgezet op eerder gevormd koraalskelet. Zo groeit koraal aan, soms met 10 centimeter per jaar.

Het is voor het eerst dat er zoveel eiwitten van die natuurlijke steiger zijn opgehelderd. Ze lijken veel op eiwitten die bij mensen en dieren voorkomen en het bindmiddel vormen tussen en binnen allerlei cellen.

Volgens de onderzoekers hebben ze nu een ‘gereedschapskist’ gevonden voor de vorming van biomineralen. Dit kan wellicht toepasbaar zijn bij de kweek en het transplanteren van koraal. Het kan ook bijdragen aan de medische wetenschap. Die probeert bijvoorbeeld kraakbeencellen of spiercellen te laten groeien tussen een matrix van eiwitten. Om zo bijvoorbeeld een kunstoor te kweken, of vlees.