Dit is een artikel uit het NRC-archief
Bekijk hele krant

Cultuur

Verbeter je seksleven, doe aan yoga

Redacteur Maite Vermeulen koopt de driedelige dvd-box ‘Better Sex Through Yoga’ en vraagt zich af wat yoga en seks met elkaar te maken hebben. En zijn zo ook de seksschandalen van yogagoeroe’s te verklaren?

Silhouette of woman doing yoga
Silhouette of woman doing yoga Tetra/Hollandse Hoogte

De eerste dvd: ‘beginners’

Voor maar 45 dollar en 95 cent krijg ik ze thuisgestuurd: de driedelige dvd-box en het boek. Een koopje, als je de titel mag geloven: Better Sex Through Yoga. Ik rol mijn lila yogamatje uit in de woonkamer en start de ‘Beginners’ dvd. Een blonde lerares in een zwart leggingpakje lacht ondeugend naar me. „I hope you get as much out of this as I do.” Als ik drie kwartier later op mijn rug lig en de stem van de lerares zwoel hoor zeggen „Come back to the room” heb ik niet veel andere posities geoefend dan in mijn reguliere yogales: een hond, een zwaantje, een kikker. Verbetert dit mijn seksleven?

Ik kwam deze dvd-box online tegen tijdens mijn zoektocht naar de relatie tussen seks en yoga. Waarom ik die zocht? Dat had met een reeks seksschandalen in de yogawereld te maken. Te beginnen met het ‘aftreden’ van John Friend, de grondlegger van Anusara yoga, één van de snelst groeiende yogastromingen ter wereld. Friend besloot te stoppen als yogaleraar na beschuldigingen van ongewenst seksueel gedrag met vrouwelijke leerlingen. De yogagemeenschap reageerde geschokt, zeker vijftig Anusara-leraren waren zo kwaad door Friends gedrag dat ze besloten te stoppen.

Maar de seks-en-yoga-discussie brak pas echt los toen William J. Broad, auteur van boek The Science of Yoga: The risks and the rewards (2012), zout in de wonden wreef met een artikel in The New York Times. De titel: ‘Yoga and Sex Scandals: No Surprise Here’. Broad, een gelauwerde Amerikaanse journalist die onder meer tweemaal de Pulitzerprijs won, betoogt dat het seksschandaal rond Friend geen verrassing zou moeten zijn voor yogabeoefenaars. Want: het komt veel vaker voor, juist bij de grootste yogasupersterren.

Broad noemt legio voorbeelden. In de jaren 80 kwam bijvoorbeeld aan het licht dat de Indiase yogagoeroe Swami Muktananda – die een netwerk van honderden ashrams (spirituele leefgemeenschappen) en meditatiecentra over de hele wereld opzette – al jaren leerlingen seksueel misbruikte. En dat terwijl hij een celibatair leven predikte. Een van die leerlingen, Joan Bridges, schreef op haar blog over hun eerste seksuele contact: „Ik was blij en in de war. Hij vertelde ons om celibatair te leven, dus hoe kon dit seksueel zijn?” Zij was 26, hij 73.

In de loop der jaren bleven slachtoffers van misbruik minder vaak stil. In 1991 bijvoorbeeld verzamelden oud-volgers van yogagoeroe Swami Satchidananda zich met spandoeken voor zijn hotel in Virginia: ‘Stop het misbruik’ en ‘Stop de doofpot’. En de goeroe Swami Rama werd in 1994 aangeklaagd door een vrouw die op 19-jarige leeftijd door hem misbruikt was op zijn ashram in Pennsylvania. Kort na Ramas dood werd de vrouw bijna 2 miljoen dollar aan schadevergoeding toegekend.

Waarom komt dit zo vaak voor? Die vraag beantwoordt Broad met een controversieel argument: yoga en seks zijn volgens hem intrinsiek met elkaar verbonden. En daar begint mijn zoektocht – wat hebben yoga en seks dan met elkaar te maken?

Yoga komt inderdaad voort uit wat vaak wordt omgeschreven als een sekscultus: Tantra. In middeleeuws India probeerden Tantraaanhangers mannelijke en vrouwelijke aspecten van de kosmos te verenigen in een gelukzalige staat van bewustzijn. De rituelen om die staat te bereiken konden groeps- en individuele seks bevatten, al was dit zeker niet altijd het geval. Hatha-yoga – de moeder van alle huidige yogastijlen – begon als een tak van Tantra: de yoga hielp Tantra-aanhangers om zich tijdens de meditaties beter te kunnen concentreren.

Tantra en Hatha kregen in de loop der jaren een slechte naam – ze werden gezien als een spiritueel excuus voor seksuele escapades. Maar in het begin van de 20ste eeuw werd het imago van Hatha-yoga gezuiverd. Prominente yogi’s legden de nadruk op gezondheid en fitheid. Het boek Light on Yoga uit 1965 is hier een goed voorbeeld van. Yoga wordt gepresenteerd als een genezingsdiscipline voor lichaam en geest. Broad noemt dit het „witwassen van Hatha”.

Dvd nummer 2: ‘intermediate’

Ondanks dit nieuwe, ‘schone’ imago van yoga stop ik de tweede dvd, ‘Intermediate’ in de speler. De lerares heeft nu een piepklein blauw broekje aan. We doen de bekende ‘spinal twist’. „Breathe deep into your pelvic core”, zegt ze, licht kreunend. Ik begin me af te vragen of er, behalve een historische link, ook wetenschappelijk bewijs is dat yoga en seks intrinsiek met elkaar verbonden zijn.

De trefwoorden ‘yoga’ en ‘sexual’ leveren in de wetenschappelijke zoekmachines verrassend weinig resultaat op. In tegenstelling tot bijvoorbeeld ‘yoga’ en ‘fitness’ of ‘yoga’ en ‘stress’. Maar hoewel het wetenschappelijke onderzoek schaars is, wijst het één kant op: yoga kan je seksleven verbeteren.

In Rusland en India zagen wetenschappers significante toenames in testosteron wanneer bepaalde yogaposes werden uitgevoerd. Met name bij de veelvoorkomende cobrapose – waarbij je onderlijf plat op de grond ligt, en je met je armen je bovenlijf opduwt – piekte de concentraties van het hormoon dat bij zowel mannen als vrouwen voor seksuele opwinding zorgt. Tsjechische wetenschappers toonden met elektro-encefalografie aan dat de Agni Sara pose – een wijdbeense kniebuiging met je buik ingetrokken onder je ribben – hersenpatronen kan opwekken die sterk lijken op de patronen van een orgasme. En Indiase onderzoekers rapporteerden dat zowel mannen als vrouwen die beginnen met yoga verbetering zien in hun seksleven, waaronder groter genot en meer bevrediging.

En er is meer: een Amerikaans onderzoek laat zien dat de zogenaamde fast breathing-ademhalingsoefening de bloedtoevoer naar de genitaliën kan doen toenemen. Zelfs bij proefpersonen met een verminderd libido. Misschien nog wel het meest opvallend zijn de onderzoeken waarbij zeer geoefende yogi’s zichzelf in een MRI-scanner ‘klaardenken’. Zonder te bewegen ontstaan patronen in hun hersenen die overeenkomstig zijn met een orgasme.

Het lijkt er dus op dat de wetenschap het met William Broad en de kreunende yogalerares op mijn televisiescherm eens is: yoga kan je seksleven verbeteren. Maar betekent dat dan dat seksueel wangedrag en misbruik door yogagoeroe’s te verwachten is, zoals Broad betoogt? Dat blijft vergezocht. Seksueel misbruik komt overal voor waar geïnstitutionaliseerde machtsverschillen zijn. Of het nu om secretaresses en directeuren gaat, om studenten en docenten of om therapeuten en patiënten. Niks wijst er op dat dit in de yogawereld meer voorkomt dan in andere ‘subculturen’.

De laatste dvd: ‘advanced’

Na de derde, ‘Advanced’ Better Sex Through Yoga-dvd lig ik uitgeput op mijn matje. Ik heb pijn in mijn lies en ik stink naar zweet. Ik voel me alles behalve „sexually fit” en al helemaal niet „ready to impress your partner with your new level of sexual confidence”, zoals de lerares – nu in slechts een zwart onderbroekje en piepklein topje – me net op het hart heeft gedrukt. Eerst maar even douchen.