Dit is een artikel uit het NRC-archief
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Economie

President, dit is als uw eigen huis

Enrique Peña Nieto, 46 en net president, geldt als een doener die Mexico welvaart wil brengen. Hoe pakt hij dat aan? Op reis met een ster in eigen land. „Wij weten hoe we dankbaar moeten zijn.”Ykje Vriesinga, El Pino

Mexico's President Enrique Pena Nieto (R) visits a man injured during an explosion at the headquarters of state-owned oil giant Pemex at a hospital in Mexico City in this picture provided by the Mexico Presidency February 1, 2013. Rescue workers pulled out more bodies from debris at the headquarters of Mexican state oil giant Pemex on Friday after a powerful explosion killed at least 33 people and threw a spotlight onto the state-run company's poor safety record. Scenes of confusion and chaos outside the downtown tower block in Mexico City have dealt another blow to Pemex's image, just as Mexico's new president is seeking to court outside investment for the 75-year-old monopoly. REUTERS/Mexico Presidency/Handout (MEXICO - Tags: DISASTER ENERGY POLITICS BUSINESS) ATTENTION EDITORS - THIS IMAGE WAS PROVIDED BY A THIRD PARTY THIS PICTURE IS DISTRIBUTED EXACTLY AS RECEIVED BY REUTERS, AS A SERVICE TO CLIENTS FOR EDITORIAL USE ONLY. NOT FOR SALE FOR MARKETING OR ADVERTISING CAMPAIGNS. THIS IMAGE HAS BEEN SUPPLIED BY A THIRD PARTY. IT IS DISTRIBUTED, EXACTLY AS RECEIVED BY REUTERS, AS A SERVICE TO CLIENTS
Mexico's President Enrique Pena Nieto (R) visits a man injured during an explosion at the headquarters of state-owned oil giant Pemex at a hospital in Mexico City in this picture provided by the Mexico Presidency February 1, 2013. Rescue workers pulled out more bodies from debris at the headquarters of Mexican state oil giant Pemex on Friday after a powerful explosion killed at least 33 people and threw a spotlight onto the state-run company's poor safety record. Scenes of confusion and chaos outside the downtown tower block in Mexico City have dealt another blow to Pemex's image, just as Mexico's new president is seeking to court outside investment for the 75-year-old monopoly. REUTERS/Mexico Presidency/Handout (MEXICO - Tags: DISASTER ENERGY POLITICS BUSINESS) ATTENTION EDITORS - THIS IMAGE WAS PROVIDED BY A THIRD PARTY THIS PICTURE IS DISTRIBUTED EXACTLY AS RECEIVED BY REUTERS, AS A SERVICE TO CLIENTS FOR EDITORIAL USE ONLY. NOT FOR SALE FOR MARKETING OR ADVERTISING CAMPAIGNS. THIS IMAGE HAS BEEN SUPPLIED BY A THIRD PARTY. IT IS DISTRIBUTED, EXACTLY AS RECEIVED BY REUTERS, AS A SERVICE TO CLIENTS REUTERS

‘Snel, laat iemand hem een kam geven”, zeggen twee vrouwen in het publiek zenuwachtig tegen elkaar. De typerende vetkuif van de nieuwe president van Mexico, Enrique Peña Nieto, is uit model: op zijn achterhoofd steekt een pluk omhoog. Hij ziet eruit als een vogel met een verwaaide veer. Het kapsel dat overal ter wereld symbool staat voor Elvis, is in Mexico het handelsmerk van een 46-jarige politicus, klein en zelfverzekerd lachend. Hier in El Pino, een boerendorpje in de arme staat Durango in het noorden, wordt hij ontvangen als een popster. Of beter, alsof hij de tegenspeler is van zijn beroemde tweede vrouw, de Mexicaanse soapactrice Angélica Rivera, de stiefmoeder van zijn drie kinderen.

Maar Enrique Peña Nieto is geen popster. De in december aangetreden president is op promotietoer voor een nieuw imago voor Mexico: weg met de reputatie van drugs en geweld, hij maakt van het land een gerespecteerde wereldmacht. Buitenlandse regeringsleiders en investeerders volgen de nieuwe president met interesse. Mexico kan volgens veel voorspellingen rond 2020 uitgroeien tot een van de tien grootste economieën. Meteen na zijn verkiezingszege, vorige zomer, mocht hij op de koffie komen bij wereldleiders, onder wie Merkel en Obama. Nu bezoekt hij binnen honderd dagen alle 31 staten van zijn land.

Vanochtend is de president in zijn helikopter naar het vliegveld van Mexico-Stad gevlogen en overgestapt in een Boeing 757. Achterin reizen zijn vaste verslaggevers. Peña heeft zich snel geliefd gemaakt bij de pers. Hij komt bijna altijd een praatje maken, in tegenstelling tot de vorige president, Felipe Calderón.

Hoe dichter het vliegtuig bij Durango komt, hoe droger en kaler het landschap. Uitgestrekte steden worden verruild voor dorpjes in een stoffige semi-woestijn met cactussen en lege rivieren. Het noorden van Mexico is getroffen door de ergste droogte in honderd jaar.

De welvaart is over Mexico verspreid als in een zandloper. De bovenrand, langs de noordgrens, is relatief rijk door de export naar de Verenigde Staten en langs de zuidrand gaat het goed door het toerisme. In het smallere midden ligt Mexico-Stad, het zakencentrum. De rest is een groot reservoir van armoede.

El Pino, waar de presidentiële delegatie aankomt na een laatste stukje in helikopters, is een uitzichtloze plek. Langs de straten zonder asfalt staan kleine, ongeverfde huizen van rode baksteen. Een mager paard knabbelt aan de laatste dorre grassprieten binnen een omheining van oude autobanden. In het uitgestrekte en dunbevolkte gebied heeft de droogte het graan verwelkt en de koeien gedood. De boeren van arme staten als Durango horen bij de traditionele aanhang van de PRI.

Buiten het dorp staat een grote witte tent naast een bijna opgedroogd meer. Er zijn nog twee poeltjes water. Mannen op cowboylaarzen en vrouwen in geborduurde jurken wachten in lange rijen met klapstoelen op de president. De 2.500 aanwezigen zijn met bussen uit de wijde omtrek gekomen. „Peña!, Peña!” roepen ze als de president langs de dranghekken naar het podium loopt. Hij compenseert zijn lengte van zo’n één meter zeventig – ook voor Mexicaanse begrippen klein – met een zelfverzekerde lach en een krachtige handdruk, die hij aan zoveel mogelijk aanhangers uitdeelt. Hij draagt een zwarte pantalon met een beige zomerjas: El Pino is geen plek voor een pak met das. Eenmaal op het podium geeft een inheemse leider hem een handgeweven tas met felgekleurde strepen. Hij hangt het cadeautje om zijn schouder en omhelst de man.

„Vandaag beloof ik u dat we de armoede gaan verruilen voor kansen”, zegt de president in de microfoon. Durango wordt onderdeel van de ‘kruistocht tegen de honger’, kondigt hij aan. „We gaan jullie niet alleen eten geven. We zorgen voor subsidies zodat de boeren beter kunnen produceren. Zodat het platteland een motor vormt voor de economie.” Witte hoeden knikken. Peña spreekt uit zijn hoofd. Alleen bij details, zoals de gemeentes in Durango die het ergst zijn getroffen door de droogte, spiekt hij even.

In 2005 won Peña Nieto op zijn 39ste als onbekende politicus de gouverneursverkiezingen in de deelstaat Mexico, met 15 miljoen inwoners. Hij maakte naam als de gouverneur van 608 projecten: geen ideologie, maar praktische doelen die hij beloofde een voor een aan te pakken. Er kwamen meer ziekenhuizen, betere waterleidingen, en aanzienlijk meer snelwegen.

Het grote voorbeeld van Peña Nieto is Lula. Net als de Braziliaanse oud-president wil hij zoveel mogelijk mensen laten opklimmen naar de middenklasse. Niet alleen om de armoede tegen te gaan, ook om een nieuwe groep consumenten te creëren. Want alleen dan kan de economie echt hard groeien. Bijna de helft van de 115 miljoen inwoners leeft nu nog onder de armoedegrens en de bevolking is jong met een gemiddelde leeftijd van 27 jaar. Deze arme jongeren moeten uitgroeien tot welvarende en kooplusti ge volwassenen. Peña wil de schooldag van vier naar acht uur brengen en alle kinderen Engels laten leren. Nu gebeurt dat alleen op dure privéscholen. Ook wil hij de rijken zwaarder belasten. Dat geld moet naar projecten om de armen kansen te geven.

Zijn voorganger Calderón had soortgelijke plannen. Maar uitgerekend de PRI van Peña Nieto werkte hem tegen, in het nationale Congres en in de staten. „De PRI speelt het spel heel slim”, zegt een Mexicaanse politicoloog. „Er zijn nu in korte tijd hervormingen ingevoerd die al jaren werden voorgesteld. Maar zij krijgen de eer.” Critici vrezen een terugkeer van de corruptie en de autoritaire stijl waarmee de PRI vanaf 1929 ruim zeventig jaar het presidentschap hield. In de straten van Mexico is graffiti te zien van een bewuste Elvis-kuif met daaronder simpelweg het woord ‘No’.

Peña schrijft in zijn boek ‘Mexico: De grote hoop’ dat de ondemocratische PRI van vroeger is vervangen door een ‘nieuwe PRI’, zegt hij, een partij die houdt van transparantie. Als bewijs ondertekent de president, die is opgeleid als jurist, zijn beloftes. Ook onder de toezegging dat hij binnen drie maanden alle staten bezoekt staat zijn krabbel.

Op het podium in El Pino krijgt Peña een stevige schouderklop van de gouverneur van Durango. Ook van de PRI. „Meneer de president, wij hier in Durango steunen uw plannen met enthousiasme. We zullen schouder aan schouder met u het leven op het platteland verbeteren.” Het gevlei van de gouverneur zorgt voor geroezemoes in het publiek. Als hij zegt dat de staat zo loyaal aan Peña Nieto is dat hij het moet beschouwen als zijn eigen huis, lacht een boer. „Dit hier?” Hij wijst op de droge bruinrode modder onder zijn voeten.

Op het podium staan zes inwoners klaar. Ze zijn hun inkomen kwijtgeraakt door de droogte. Een voor een krijgen ze een envelop van Peña Nieto. Daarin zit een certificaat voor een subsidie voor een groentekas, een varkensschuur of een boomgaard. Een boerin die een subsidie heeft gekregen spreekt het publiek toe: „Wij plattelanders weten van aanpakken. Maar we weten ook hoe we dankbaar moeten zijn als iemand ons de hand reikt.”

Na een uur is het tijd om terug te vliegen naar Mexico-Stad. De president schudt handen, klopt op schouders en gaat op de foto met mensen in het publiek. Er is nog tijd voor een paar citaten voor de mee gereisde journalisten. „De armoede is nog altijd op hetzelfde niveau als twintig jaar geleden. Dat moet veranderen”, zegt hij. Op de terugvlucht van de bezoeken aan de Mexicaanse staten krijgen de president en zijn gevolg altijd een gerecht uit de regio. De journalisten speculeren al vanaf de heenweg wat ze vandaag krijgen. Ondanks de massale veesterfte serveert Durango haar traditionele trots: een grote biefstuk met gepofte aardappelen en gevulde paprika.