Dit is een artikel uit het NRC-archief

Film

Dat werd tijd: sinds gisteren kun je ook in Mississippi geen slaaf meer houden

Django werpt zijn ketenen van zich af. Screenshot van Django Unchained
Django werpt zijn ketenen van zich af. Screenshot van Django Unchained

In 1865 werd slavernij al in het grootste deel van de Verenigde Staten afgeschaft. De recente films Lincoln en Django Unchained beschrijven een tijd waarin slavernij nog bestond. Lang geleden, toch? Behalve in Mississippi. Die staat is er na anderhalve eeuw ook klaar voor. Sinds gisteren kun je er officieel geen slaaf meer houden.

Pure fictie… of niet?

Al enkele weken draaien in Nederland twee (semi-)historische films over de slavernij in de Verenigde Staten. Het Amerikaanse historische drama Lincoln, over de president die in 1865 de afschaffing van de slavernij doorvoert. En het wat minder historisch accurate - het is tenslotte Quentin Tarantino - Django Unchained over de slaaf Django die vrij wordt gekocht en bounty hunter wordt.

De ene film is ouderwets Amerikaans aangezet met dramatische muziek en historische quotes Misschien wat heroïscher dan het echte verhaal was:

In de andere film komt onrealistisch veel slavenhouderbloed voorbij terwijl de bevrijde slaaf Django ongestoord mannen onthoofdt en plantagehuizen in de fik steekt:

Je zou denken dat een westers land waar slavernij nog gewoon mogelijk is pas echt pure fictie is. Niets is minder waar. Pas gisteren werd, met dank aan de film Lincoln, slavernij in Mississippi officieel afgeschaft.

Pas in 2005 stemde de staat voor afschaffing van slavernij

De zuidelijke staat Mississippi, fel voorstander van slavernij, stemde in 1865 tegen de wet om slavernij af te schaffen. De wet kwam er alsnog door, want de meeste staten waren wel voor een afschaffing. Het dertiende amendement van de grondwet van de Verenigde Staten, waarin de afschaffing stond, werd dus gewoon aangenomen.

Er waren wel meer staten tegen, maar die pasten zich later aan. Delaware in 1901 en Kentucky in 1976, ook behoorlijk laat. Maar Mississippi maakte het wel erg bont: die ratificeerde het amendement pas in 1995.

De staat was overigens met wel meer laat op dit gebied. Pas in 1987 werd het verbod op ‘rassenvermenging’ opgeheven (al ongrondwettelijk verklaard in 1967). Pas in 1989 werd een soort belasting die moest worden betaald om te kunnen stemmen - gebruikt om met name armere mensen, waaronder veel zwarten, het stemmen moeilijk te maken - opgeheven. En pas in 2009 werden andere discriminerende wetten ingetrokken die al in 1967 ongrondwettelijk waren verklaard. Ook Martin Luther King sprak in zijn beroemde speech specifiek over de staat:

“I have a dream that one day even the state of Mississippi, a desert state, sweltering with the heat of injustice and oppression, will be transformed into an oasis of freedom and justice.”

‘The ratification is not official’

En toen vergat de staat ook de afschaffing van slavernij, in 1995 al rijkelijk laat, te melden bij de nationale archivaris, waardoor eigenlijk de bekrachtiging van de wet nog steeds niet officieel was. Een nogal stomme administratieblunder.

Professor Ranjan Batra, werkzaam aan de universiteit in deze staat, kwam erachter nadat hij de film Lincoln had gezien.

Hij zocht online meer informatie en kwam daar deze lijst tegen. Daarop is bij iedere staat aangegeven wanneer die het amendement goedkeurde, en bleek bij Mississippi een asterisk te staan met de noot:

“* Mississippi ratified the amendment in 1995, but because the state never officially notified the US Archivist, the ratification is not official.”

Een foutje. Gisteren werd eindelijk de echte bekrachtiging doorgegeven. Een woordvoerder bij de staat verklaarde dat ze er inderdaad wel een beetje laat mee waren. Overigens stemde in 1995 niemand in de Senaat en het Huis van de staat meer tegen het amendement. Wel stemden sommigen niet. In 1865 ging dat wel wat moeilijker (zie daarvoor Lincoln de film weer). Waarom ze vervolgens vergaten de beslissing ook echt door te voeren blijft onduidelijk.

Anderhalve eeuw later dus toch nog ontketend. Zo kan een historische film toch nog wat betekenen voor de toekomst…