Dit is een artikel uit het NRC-archief
Bekijk hele krant

Milieu en natuur

Meteorietenjacht geopend

Meteoriet // In de Russische stad Tsjeljabinsk was vrijdag de klap van de meteoriet goed voelbaar De brokstukken zijn nog onvindbaar, maar staan al te koop op internet Wie wil kan zelfs souvenirs kopen

In de Russische tekenfilmklassieker Ik schenk je een ster wil de held voor zijn geliefde een ster uit de hemel plukken. „Maar bij ons in Tsjeljabinsk wonen zulke rauwe kerels dat zij op Valentijnsdag een meteoriet uit het heelal weggrissen”, lacht Michail Piskoenov (35), bruiloftsfotograaf van beroep. Het is de populairste mop in de stad van ruim een miljoen inwoners, het weekend na de grote klap. Souvenirs zijn er ook al. Een T-shirt met de tekst: „Met niks begint zo fris de dag, als met een meteorietinslag” kost achttien euro.

Pleisters en jodium

Schrikken was het zeker in Tsjeljabinsk, toen deze Valentijnsvrijdag een afgedwaald stuk ruimtepuin zo groot als een bus de dampkring raakte, met een klap die volgens NASA dertig keer zo groot was als die van de bom op Hiroshima.

De luchtdrukgolven die volgden, deden ramen in gebouwen in en rond de stad versplinteren, vooral in scholen en andere panden met oud glas. Er zijn 4.715 gebouwen beschadigd. Het aantal mensen dat medische hulp zocht, liep op tot boven de duizend. Een vliegtuig van het ministerie voor Extreme Situaties bracht een vrouw die door de klap haar rug brak naar Moskou voor een operatie. Er liggen nu nog 40 mensen in het ziekenhuis, maar de meeste mensen kwamen er met pleisters en jodium vanaf.

Dik plastic houdt de warmte binnen tot de glaszetters er zijn. Er is intussen 37.800 vierkante meter glas vervangen en in totaal 189.000 m2 aan nieuw glas nodig, een deel zal uit nabijgelegen provincies komen. En terwijl 25.000 mensen helpen opruimen, verandert de gebeurtenis in een historisch verhaal.

Om tien voor half tien ‘s ochtends was er eerst de flits, „als van een tweede zon die langsgleed”, vertelt administratief directeur Konstantin Rozenberg (58) van de lokale zinkfabriek. „Zo wit als van een spaarlamp”, beschrijft een schooljuffrouw uit het nabijgelegen Kopejsk het licht waarvoor zij haar ogen moest dichtknijpen.

De lucht- en geluidsgolven deden er twee en een halve minuut langer over dan het licht. De onderwijzeressen uit Kopejsk hadden hun klassen al weer naar hun tafeltjes teruggestuurd toen de ruiten versplinterden. Wie nog bij een raam naar buiten stond te kijken, werd gestraft voor zijn nieuwsgierigheid. Fabrieksdirecteur Rozenberg bijvoorbeeld. „Twee uur later viste ik nog steeds stukjes glas uit mijn haar.”

Gewond raakte hij niet. Van de circa 1.250 aanwezige arbeiders (de zinkfabriek van Tsjeljabinsk is de grootste van Rusland) liepen er maar tien snijwonden op. Twee van hen hadden hechtingen nodig. De heftige beelden van het ingestorte dak van de fabriek die op televisie werden getoond? Dat was alleen het magazijn. De fabriek draaide al snel weer „in normaal regime”.

Overigens moet het verhaal dat mensen in Tsjeljabinsk hun eigen oude ruiten ingooien omdat de staat heeft beloofd kapotte ramen te vergoeden, zeker niet worden geloofd. „Denk je echt dat wij zo dom zijn? Het is hartstikke koud nu buiten. Als het uitkomt, zit je met kapotte ramen die niet worden gerepareerd. Dit is bedacht door mensen van buiten.”

Stuk meteoriet te koop

De eerste stukjes meteoriet worden inmiddels aangeboden op het web voor honderdduizend roebel (2.500 euro), nog voordat ze zijn gevonden. Duikers daalden zaterdag af in het meertje Tsjebarkoelj, waar een brokstuk van de meteoriet een groot rond wak zou hebben geslagen (iets wat inmiddels weer wordt betwijfeld). Het zicht onder water bleek nul, de laag slijk op de bodem was een halve meter dik. Ze vonden niets. Het dozijn meteorietenjagers die zich op een Russische Facebookpagina verenigden, overwegen de zoektocht uit te stellen tot de lente, als de sneeuw is gedooid. Ze zijn al wel begonnen met het enquêteren van ooggetuigen in de wijde omgeving, om vast te stellen waar ze straks het beste kunnen gaan zoeken.

In 1941 werd in de regio ook al een kleine meteoriet waargenomen. Toen duurde het volgens de krant Arbeider van Tsjeljabinsk zes weken tot een kolchozboer wat grijsbruine stukjes vond „in een kuil van anderhalve meter doorsnede die er eerder nog niet was”. De huidige autoriteiten hebben beloofd vondsten van hun burgers te zullen onderzoeken.