Dit is een artikel uit het NRC-archief
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Cultuur

Kortkolom economie

Supernova’s vuren kosmische kogeltjes

Door onze redactie wetenschap

Amsterdam. Een internationaal team astronomen heeft de herkomst opgehelderd van een deel van de kosmische straling in het heelal. De kosmische straling komt vanuit alle richtingen en bestaat uit geladen deeltjes (meestal protonen) die met zeer hoge snelheid door de ruimte schieten. Met de Fermi-ruimtetelescoop van NASA toetste het team een hypothese uit 1949 van de Italiaanse fysicus Enrico Fermi. Hij dacht dat kosmische straling ontstaat in de restanten van zware sterexplosies, supernova's. De tijdens die explosie weg geslingerde materie botst op het ijle interstellaire gas in de ruimte. Magnetische velden voor en achter de schokgolf die dan ontstaat, zouden als deeltjesversneller fungeren. Ze zouden protonen uit de sterexplosie heen een weer kaatsen en steeds verder opjagen. Totdat hun snelheid zo groot is dat de protonen ontsnappen. Met ingenieuze metingen heeft het team bevestigd dat een deel van de kosmische straling inderdaad uit supernova’s komt, zo schrijven zij in Science.

Minder te vroege baby’s na rookverbod

Door onze redactie wetenschap

Amsterdam. In Vlaanderen zijn na het stapsgewijs invoeren van rookverboden net zo stapsgewijs iets minder baby’s te vroeg ter wereld gekomen. Het scheelt niet veel, maar het was duidelijk meetbaar. Onderzoekers van de KU Leuven gebruikten gegevens van alle 68 Vlaamse geboorteklinieken, waar 99 procent van de kleine Vlamingen ter wereld komen. Op 1 januari 2006 mochten Vlamingen niet meer in openbare ruimten en op het werk roken. Een jaar later trof het rookverbod de restaurants en op 1 januari 2010 mocht er niet meer worden gerookt in bars waar ook kan worden gegeten. En steeds daalde het aantal baby’s dat voor een zwangerschap van 37 weken werd geboren met 2 tot 5 procent. In de jaren ervoor veranderde niks. De verandering is ook niet te verklaren door bijvoorbeeld de leeftijd van de moeders. Het percentage te vroeg geboren kinderen daalde over de hele periode van 7,4 tot 6,7 procent.

Moeders die tijdens de zwangerschap hebben gerookt krijgen lichtere baby’s, en vaker te vroeg. Ook meeroken is slecht voor een ongeboren kind.