Dit is een artikel uit het NRC-archief

Boeken

Jan Brokken klimt op de schouders van E.L. James

Sinds lange tijd wordt de eerste plaats van de bestseller top 60 weer eens een keer bezet door een Nederlandstalig literair boek. De vergelding van Jan Brokken verkocht de afgelopen week beter dan welk deel uit de grijze cyclus van E.L. James ook. Strikt genomen is het al meer dan een jaar geleden dat een

Sinds lange tijd wordt de eerste plaats van de bestseller top 60 weer eens een keer bezet door een Nederlandstalig literair boek.

De vergelding van Jan Brokken verkocht de afgelopen week beter dan welk deel uit de grijze cyclus van E.L. James ook.

Strikt genomen is het al meer dan een jaar geleden dat een Nederlands literair boek ‘op eigen kracht’ de eerste plaats van de bestsellerlijst bereikte. In week 2 van 2012 was Peter Buwalda’s Bonita Avenue even het populairste boek van Nederland. In de tussenliggende periode bereikten ook de essayistische boeken van Jan Mulder (Doodstil) en Nico Dijkshoorn (Verder alles goed) deze positie, maar daarbij moet dan wel worden opgemerkt dat dit gelegenheidsboeken waren die in opdracht van het CPNB werden geschreven en die bovendien voordelig geprijsd waren.

In De vergelding beschrijft Jan Brokken (1949) de gevolgen van een aanslag die tijdens WO II plaatsvond in het Zuid-Hollandse plaatsje Rhoon. Op de aanslag, die enkele Duitse soldaten het leven kostte, volgden represailles. Tot op de dag van vandaag maken de inwoners van Rhoon elkaar verwijten over de aanslag en de gevolgen hiervan. Brokken groeide zelf op in Rhoon.

De bijlage Boeken van drie weken geleden opende met een bespreking van De vergelding. Michel Krielaars schreef daarin dat:

“Brokken alles minutieus beschrijft. In kort bestek voert hij je zo een wereld binnen, die veel gecompliceerder in elkaar steekt dan je op het eerste gezicht denkt. Wat wil je ook, in een gemeenschap met 190 onderduikers, onder wie een enkele Jood, 200 evacués, landverraders, communisten, verzetsstrijders en ingekwartierde Duitsers, die door hun Hollandse leeftijdgenoten worden gehaat, omdat ze met hún meiden vrijen.”

Goed luisteren is volgens Krielaars ook in dit boek een belangrijke voorwaarde voor Brokken:

“Brokken probeert de ware toedracht van de gebeurtenissen te achterhalen door met overlevenden en hun familieleden te spreken. Maar steeds als je denkt dat hij beet heeft, klinken er weer nieuwe stemmen die zijn vermoedens tegenspreken. Op die manier laat hij zien hoe poreus de waarheid is.

Met zo’n conclusie bevestigt Brokken dat Nederland, anders dan Duitsland, nog lang niet klaar is met zijn verwerking van de oorlog. De kleurstelling tussen goed en fout is namelijk ook in Nederland veel genuanceerder dan het monotone grijs dat onder historici in de jaren tachtig in de mode kwam. Door afgewogen te luisteren stelt Brokken dat als geen ander vast.”

De vergelding stond afgelopen vrijdag ook al op de eerste plaats van de toptien van de bijlage Boeken. Deze lijst wordt samengesteld uit de verkoopcijfers van de boekhandels Athenaeum, Schimmelpennink (beide Amsterdam), De Groene Waterman (Antwerpen), Kemenade & Hollaers (Breda), Paagman (Den Haag), Verkaaik (Gouda), Godert Walter (Groningen), H. de Vries (Haarlem), Broekhuis (Hengelo), De Tribune (Maastricht), De Drvkkerij (Middelburg) en Roelants (Nijmegen).

Het interview dat Wim Brands met Brokken over het boek had is hier terug te zien.