Dit is een artikel uit het NRC-archief
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Politiek

Britse politiek verdeeld over stappen na 'Leveson'

Na het afluisterschandaal concludeerde rechter Leveson dat er een nieuwe Britse raad voor de journalistiek moest komen. Hoe staat het ermee?

A protester wearing a mask depicting Rupert Murdoch (L), News Corporation chief, pretends to burn a mock Leveson Report as a protester wearing a mask of British Prime Minister David Cameron (R) is bound and gagged outside the Queen Elizabeth II conference centre in London on November 29, 2012. British newspapers faced a day of reckoning with the publication of a major report of an inquiry set up after the phone-hacking scandal that could recommend state-backed press regulation and has already sparked tensions in the coalition government. AFP PHOTO / JUSTIN TALLIS
A protester wearing a mask depicting Rupert Murdoch (L), News Corporation chief, pretends to burn a mock Leveson Report as a protester wearing a mask of British Prime Minister David Cameron (R) is bound and gagged outside the Queen Elizabeth II conference centre in London on November 29, 2012. British newspapers faced a day of reckoning with the publication of a major report of an inquiry set up after the phone-hacking scandal that could recommend state-backed press regulation and has already sparked tensions in the coalition government. AFP PHOTO / JUSTIN TALLIS AFP

Acteur Hugh Grant (52) heeft een zoon. Kondigde hij zaterdag zelf aan op Twitter. Want journalisten hadden het geboortebewijs in handen gekregen, en „nu ik heb bevestigd, hoop ik dat mijn familie met rust wordt gelaten”.

Actrice Evan Rachel Woods is zwanger. En dus wordt de 25-jarige Amerikaanse, bekend uit Thirteen en True Blood, achtervolgd door paparazzi. Tot in het ziekenhuis: „Je nam een foto van mijn echo???!!! Ik kan niet bozer zijn dan nu. Ik wil huilen. Mijn kind is nog niet eens geboren”, twitterde ze woensdag toen ze online bij de Daily Mail foto’s ontdekte.

Tweeënhalve maand na het vernietigende rapport van rechter Brian Leveson over de werkwijze en ethiek van de Britse pers, lijkt er journalistiek weinig veranderd. In de jacht naar primeurs blijft nog altijd veel geoorloofd.

En de arrestaties voor eerdere vergrijpen gaan door: vorige week werden opnieuw journalisten opgepakt op verdenking van afluisteren. De opwinding was groot. Want het zou gaan om een nieuwe categorie slachtoffers, wier telefoons tot in 2006 zouden zijn afgeluisterd, en om zes journalisten van The Sun die nog niet eerder met hacken in verband werden gebracht.

Een nieuwe Raad voor de Journalistiek, een opvolger voor de Press Complaints Commission die het afluisterschandaal niet wist te voorkomen, is er ook nog niet. Leveson concludeerde eind november dat de pers de afgelopen decennia dusdanig de eigen gedragscodes had genegeerd dat van zelfregulering geen sprake meer kon zijn. Hij pleitte voor een nieuwe raad voor de journalistiek, wiens onafhankelijkheid wettelijk zou moeten worden vastgelegd.

Maar de drie belangrijkste politieke partijen kunnen geen overeenstemming vinden over hoe dit vorm moet krijgen. Vorige week kwamen de Conservatieven met hun plan: een raad met een toezichthoudend panel dat bij koninklijk besluit wordt opgericht. Dat garandeert volgens de Tories de onafhankelijkheid van de pers, maar er hoeft geen nieuwe wet worden opgesteld.

„Als we elementen van persregulering in de wet schrijven, trekken we de Rubicon over”, zei premier Cameron in november. „Als je een wet gaat schrijven om de onafhankelijkheid van een toezichthouder te regelen, dan moet je wettelijk vastleggen wat diens samenstelling is, wat diens bevoegdheden zijn, en al snel heb je een perswet.” Een wet zou ook stapsgewijs door volgende parlementen kunnen worden aangepast, met als gevaar dat de vrijheid van meningsuiting wordt beperkt.

Een koninklijk besluit kan alleen door driekwart van het parlement en met goedkeuring van de Privy Council, de adviesraad van de monarch, nietig worden verklaard. Ook bijvoorbeeld de BBC, de Bank of England en de Universiteiten van Oxford en Cambridge zijn bij koninklijk besluit opgericht.

De Tories stellen verder voor dat de raad boetes tot 1 miljoen pond (1,16 miljoen euro) kan uitdelen, en dat ook lezers die niet zelf zijn beledigd een klacht mogen indienen.

De Liberaal-Democraten vinden het plan van de coalitiepartner echter „duizenden kilometers” verwijderd van wat Leveson voorstelde - een onafhankelijke raad die wettelijk is verankerd. Harriet Harman van oppositiepartij Labour waarschuwde dat een koninklijk besluit is als „Dolly, het [gekloonde] schaap: het kan eruit zien als een schaap, maar we weten niet of het alles doet wat een schaap zou moeten doen”.

Slachtoffers van het afluisterschandaal zijn ook ontevreden. Actiegroep Hacked Off, waarvan Hugh Grant het boegbeeld is, noemde het „een verwatering van Levesons voorstellen” en „capitulatie aan de pers”.

Labour vindt dat er deze week een compromis moet worden gesloten. Zo niet, dan zal de oppositie een debat in het Lagerhuis afdwingen over hoe het met ‘Leveson’ verder moet.