Dit is een artikel uit het NRC-archief
Bekijk hele krant

Economie

Als Brussel weigert, biedt de zee nog hoop

Vijf vragen over // De problemen op Cyprus // Cyprus vroeg om leningen maar de EU is nog niet akkoord De verkiezingen gisteren hebben nog geen nieuwe president opgeleverd Alle hoop is gevestigd op een gasbel

Net nu de eurozone greep lijkt te krijgen op de schuldencrisis, komt Cyprus de relatieve rust verstoren. Het eiland moet noodleningen moeten zien los te krijgen om een bankroet af te wenden.

Een nieuwe president in Cyprus moet daarvoor zorgen. Bij de verkiezingen gisteren behaalde de rechtse politicus Nikos Anastasiades net niet genoeg stemmen om meteen te worden gekozen. Een tweede stemronde is op 24 februari. Maar ook met Anastasiades aan het roer is het de vraag of de eurolanden zin hebben om weer een armlastige lidstaat te hulp te schieten. Kan een net ontdekte gasbel een oplossing bieden?

Wat is er aan de hand met Cyprus?

Vorig jaar in juni wist iedereen het al: Grieks-Cyprus is het vierde euroland dat hulp nodig heeft. Toen vroeg het eiland de eurogroep om leningen. Betrokkenen legden destijds uit dat Cyprus „maar” 0,2 procent van de eurozone-economie beslaat, en dat de leningen „hooguit” 17 of 18 miljard euro zouden bedragen.

Peanuts, vergeleken bij de bedragen die aan Griekenland, Ierland en Portugal waren geleend.

Nu, acht maanden later, is er nóg geen akkoord. 17 miljard is namelijk evenveel als het totale jaarlijkse bruto binnenlands product van Cyprus (890.000 inwoners in Turks-Cyprus en Grieks-Cyprus tezamen). Verhoudingsgewijs heeft Cyprus driemaal zo veel nodig als Portugal twee jaar geleden. De schuld zal enorm stijgen, als het land niet drastisch bezuinigt en hervormt.

Waarom bezuinigen ze niet?

Tot nog toe heeft de trojka (Europese Centrale Bank, Europese Commissie en Internationaal Monetair Fonds) de Cyprioten niet zover gekregen. In december is de trojka gewoon gestopt met onderhandelen. Ze wacht nu tot de communistische president, Demetris Christofias, na de verkiezingen van gisteren, vertrekt. Met diens opvolger hopen ze snel een akkoord te sluiten.

Hoe komt Cyprus aan zijn schuld?

Cyprus kwam in de problemen door zijn gezwollen banksector, die achtmaal zo groot is als ’s lands economie. Bijna de helft van de rekeninghouders is buitenlander – vooral Russen, zegt men, zetten op Cyprus zwart geld op de bank. Door een combinatie van riskant bankieren, cliëntelisme en economische malaise waren deze banken al danig verzwakt, toen Duitsland en Nederland in 2011 besloten houders van Griekse staatsobligaties te korten. Ze wilden de Griekse schuld tot redelijke proporties terugbrengen door de financiële sector te laten meebetalen. Maar de Griekse en Cypriotische economieën zijn sterk verknoopt. Cypriotische banken hadden veel Grieks schuldpapier in huis. Zij werden vol geraakt door deze ingreep.

Wat moet er nu gebeuren?

Om euroleningen te krijgen, moet Cyprus sterk bezuinigen. In het trojkarapport van vorig jaar staat wat de crediteuren willen: herziening van het pensioenstelsel, verlaging van ambtenarensalarissen en privatisering van telefonie, havenbedrijf en ander staatsbezit. Maar zelfs als de nieuwe regering hier serieus werk van maakt, bezorgt dit Cyprus niet genoeg inkomsten om zijn leningen terug te betalen.

Is er hoop?

Verrassend genoeg in de vorm van een gasbel. De Cyprioten hebben op zee een gasbel gevonden ter waarde van – denkt men – 80 miljard. Zij profiteren daar pas na 2018 van. Export is voor nog later. Maar als Cyprus hier vast een hypotheek op neemt, wordt zijn schuld ineens beter houdbaar.

Europese functionarissen bevestigen dat hierover wordt gesproken. Achter de schermen, want op Cyprus ligt dit als „nationaal erfgoed” gevoelig in de verkiezingscampagnes.

De Duitse bondskanselier Merkel heeft de gedoodverfde nieuwe president van Cyprus al ontmoet. Details van het gesprek zijn niet vrijgegeven. Maar de boodschap is duidelijk: deze man moet zorgen dat Cyprus de eurozone dit voorjaar niet fataal wordt.

Correspondent Brussel